روابط عمومي؛ نماد مديريت با مردم
|
|
|
گسترش و توسعه روابط عمومي در جامعه مي تواند ملاك و معيار مناسبي براي نشان دادن پيشرفت مردم سالاري باشد. وجه مردمسالارانه روابط عمومي ها، جنبه اي اخلاقي دارد،زيرا بناست روابط عمومي ها تصويري واقعي اما رضايت بخش از موسسه و سازمان مورد نظرخود ارائه دهند. |
نظریه نظام لیبرال (Free Press Theory)
- این نظریه حاصل انقلاب های دموکراتیک مشروطه در انگلیس و انقلاب کبیر فرانسه است.
2- شرایط دوران اقتدار گرای نظام لیبرال سپری شده و با ارایه تعریف از آزادی مطبوعات آن را به رسمیت شناختند.
3-اصل آزادی انتشار به رسمیت شناخته می شود و استثنای های قانونی نیز مشخص می شود.
4-اصول و ارزش های پایداری در رسانه همان اصول دولت های دمکراتیک لیبرال است.
5- باور به دسترسی به فرد برای دستیابی به حقیقت در این نظریه وجود دارد.
-
نظریه با بررسی نظریه نظام های کمونیستی (Soviet Media Theory)
ویژگیهای این نظریه به قرار زیر است :
1- ادامه دهنده نظریه اقتدارگرا است.
2- این نظریه محصولی ایست از انقلاب 1917 شوروی و تفکرات لنین ، مارکس هنگل و استالین.
3- طبق این نظریه در قلمرو نفوذ شوروی به یک نظریه مسلط تبدیل شد.
4- طبق این نظریه طبقه کارگر که قدرت را در جامعه سوسیالیستی در دست دارد برای حفظ 5- قدرت باید ابزارهای تولید فکری را هم درکنترل خود داشته باشد.
6- همه رسانه ها ابزار زندگی سیاسی هستند.
7- رسانه ها بر حفظ نظم حاکم اجتماعی تاکید می ورزند.
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
ویژگیهای نظریه اقتدار گرا (Authoritarian Theory ) :
1- روزنامه گرا زیر سلطه دولت است.
2- سانسور قبل از چاپ انجام می شود.
3- روزنامه نگار اگر از اصولی که برایش تعیین شده تخطی کند،مجازات می شود.
4- به جای تاکید بر آزادی فرد یا اجتماع بر مصلحت دولت تاکید می شود.
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
نظریه کاستلز در مورد عصر اطلاعات
اطلاعاتگرایی: یعنی انباشت دانش و سطوح پیچیدهتر پردازش اطلاعات. در اطلاعاتگرایی، جستجوی دانش و اطلاعات، ویژگی کارکرد تولید تکنولوژی محسوب میشود.
جوامع اطلاعاتی: جوامعی که فرایند اصلی تولید دانش، بهرهوری اقتصادی، قدرت سیاسی - نظامی و ارتباطات رسانهای در آنها، عمیقاً از الگوی بهرهوری اطلاعاتی تأثیر پذیرفته است که جوامع امریکایی، ژاپن و اروپای غربی از جمله این جوامع به شمار میروند.
اقتصاد اطلاعاتی: شامل تمامی فعالیتهای اقتصادی، خدماتی، صنعتی که بیش از هر زمان دیگر، متکی به دانش، اطلاعات و تکنولوژی لازم برای پردازش اطلاعات از جمله تکنولوژی شده است.
3-1- اقتصاد جهانی: در برگیرنده فعالیت استراتژیک و مسلطی بر اقتصاد جهانی است که قادر است در مقام یک واحد به هم وابسته، انواع کار و تکاپوی اقتصادی را در مقیاس جهانی به اجرا در آورد و از طریق شبکههای اطلاعاتی بینالمللی عمل میکند. این شبکه افراد، مناطق و کشورهای بیمصرف را از رده خارج میکند.
3-2- ویژگی کار در اقتصاد اطلاعاتی: ارزش افزوده از طریق نوآوری بویژه در نرمافزارها و صنعت الکترونیک صورت میگیرد و تکنولوژی اطلاعات به عنصر اصلی حیات فرایند کار تبدیل میشود.
3-3- وضعیت اشتغال در اقتصاد اطلاعاتی: مشاغل کشاورزی از بین میرود، مشاغل تولیدی صنعتی محدود میشود، خدمات بهداشتی و آموزشی رشد میکند، مشاغل تجاری و خدماتی بویژه خود اشتغالی افزایش مییابد، مشاغل مدیریتی، تخصصی و فنی زیاد میشود و ارتقای شغلی به مهارتهای بالاتر و تحصیلات پیشرفتهتر وابسته میشود. شکل سنتی اشتغال مبنی بر استخدام تمام وقت و سپس بازنشستگی به تدریج ناپدید شده و مشاغل پاره وقت، گاهگاه با وظایف شغلی مشخص و الگوی کاری معین رشد میکند.
در سال 1956 سه نظریه پرداز امریکایی ویلبر شرام , تئودور پترسون و فرد سيبرت نظریه اقتدارگر را که خودکامگی و استبداد را نشان می داد با چند ویژگی خاص ارایه داد.
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
نظریه ماتلار در مورد جامعه اطلاعاتی
هرچند ماتلار در طبقهبندی نظریهپردازان منتقد جامعه اطلاعاتی قرار دارد، ولی در عین حال تکنولوژیهای اطلاعاتی و ارتباطی را ابزاری مهم برای تحرک و عرضاندام جنبشهای اجتماعی طبقه فقیر و ستمدیده در مناطق گوناگون جهان ذکر کرده و کشاورزان بدون زمین مکزیکی بهعنوان نخستین جنبش اجتماعی که از طریق اینترنت به طرح خواستههای خود پرداختند، مثالی روشن از این رویکرد ماتلار به شمار میرود.
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
نظریه هربرت شیلر
تأکید بر پشتوانههای ساختاری اطلاعات: یعنی به جای توجه به مطالب و محتوای رسانهها، جنبههای ساختاری رسانه مورد توجه قرار میگیرد، مانند جنبههای اقتصادی شامل مالکیت و منابع درآمد از آگهیهای بازرگانی و مخاطبان است که تولیدات را مصرف میکنند. به زعم وی، این عناصر ساختاری، مانعی جدی بر سر راه تولید آزادانه مطالب و برنامههای رسانهای اند.
رهیافتهای "اقتصاد سیاسی": این رهیافتها به تحلیلهای نظاممند ارتباطات و اطلاعات منجر میشود. یعنی باید نحوه عملیات نظام سرمایهداری برای تعیین اهمیت قلمرو اطلاعات، مورد تحلیل قرار گیرد؛ مانند اینکه به یک ایستگاه تلویزیون کابلی به عنوان یک سیستم اجتماعی - اقتصادی توجه میشود.
تأکید بر تاریخ و دورهای بودن روندها و پیشرفتها: نقطه آغازین برای شیلر آن است که در سرمایهداری کنونی، اطلاعات و ارتباطات اهمیتی فراوان دارند.
به عقیده شیلر، اطلاعات و تکنولوژیهای ارتباطی به دلایل زیر ضامن پیشرفت و تقویت امپراتوریهای چند ملیتی است:
شرکتهایی که در سراسر جهان تجارت میکنند، برای فعالیتهای روزمره خود، به زیر ساخت پیچیده ارتباطات کامپیوتری نیاز دارند، زیرا یک شرکت (مثلاً در نیویورک) نمیتواند فعالیتهای خود را در 50 یا 60 کشور دیگر، بدون شبکه پیچیده و قابل اعتماد اطلاعاتی، مدیریت ساماندهی و کنترل کند (وبستر، 1380، ص 164). دیدگاه شیلر این است که محیط اطلاعاتی معاصر، بیانکننده منافع و اولویتهای سرمایهداری شرکتی و عنصر ضروری پایداری اقتصاد سرمایهداری بینالمللی است؛ یعنی اصول بازار و جستجوی حداکثر سود، وصفکننده تحولات در قلمرو اطلاعات (همانند سایر قلمروهای جامعه سرمایهداری) است. بنابراین، هرکجا که چشماندازی از فروش برای سود وجود داشته باشد، اطلاعات فرآوری شده در دسترس عموم قرار گرفته و هر چه سود بیشتر باشد، کیفیت و کمیت این اطلاعات افزایش مییابد. طبق این دیدگاه، توسعه اطلاعات به هیچ وجه نشانه رشد تکاملی ناشی از نیکوکاری نیست، بلکه نشانگر تعهد سرمایه به اخلاق تجاری است. شیلر در این زمینه میگوید: "آنچه که جامعه اطلاعاتی نامیده میشود، در حقیقت فرآوری، پردازش و انتقال تعداد بسیاری از دادهها درباره انواع موضوعات فردی، اجتماعی، تجاری، اقتصادی، سیاسی و حتی نظامی است. اغلب دادهها به این منظور فرآوری میشوند که نیازهای بسیار تخصصی شرکتهای عظیم، بوروکراسی ملی و تأسیسات دولت صنعتی پیشرفته را تأمین کنند" (همان، ص 180).
شیلر معتقد است فرایندهای اطلاعاتی، به نابرابریهای اطلاعاتی شدید در سطح بینالمللی و در یک نظام طبقاتی به تعمیق "شکاف اطلاعاتی" (information gap) انجامیده است. به نظر وی، اطلاعات و تکنولوژی ارتباطی به صورت غیر قابل تصوری برای شرکتها توسعه یافتهاند. تأسیسات عظیم کامپیوتری، خدمات پیشرفته ارتباطات دور، پردازش الکترونیک، جملگی در اختیار شرکتهایی است که از توانایی و دستیابی و بهرهبرداری از آن برخوردارند.Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
نظریه مارشال مک لوهان در خصوص ارتباطات
این متفکر معاصر کانادایی بیش از هر نویسنده دیگر به ارتباط مخصوصاً وسایل ارتباط جمعی توجه دارد . مک لوهان وسایل ارتباط جمعی را به سرد و گرم تقسیم می کند . این تقسیم بندی از قابل انتقاد ترین جهات اندیشه مک لوهان در بحث ارتباطات جمعی است که به نوعی ، سورئالیسم مکنون در تفکر او را به منصبه بروز و ظهور می گذارد . به نظر او جلسات بحث و گفتگو وسیله ارتباطی سرد تلقی می شوند (که در جریان آن فقط یک یا چند اندیشه خود را به دیگران منتقل می سازد ، بدون انکه در صدد پیدای نوعی تبادل فکر براند) یک وسیله ارتباطی گرم به حساب می آیند و بر اساس همین طرز اندشه ، مک لوهان رادیو ، سینما و کتابرا در زمره وسایل ارتباطی گرم می خوانددر حال که تلویزیون یک وسیله ارتباطی سرد به شمار می اید . از نظر مک لوهان ، وسیله همان پیام است ، او برای حامل پیام که همان وسیله ارتباطی است تنها رسالت انتقال محض پیام را قائل نیست . به نظر خودش وسیله نیز مظهر و پیام یک عصر است یا آن دنیای دیگر و انسان های دیگر پدید می آید .
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
مقدمه:
مباحث مربوط به "جامعه اطلاعاتی" از این جهت با اهمیت است که اغلب متفکران معاصر، جامعه اطلاعاتی را بخشی از روند تاریخی سرمایهداری تلقی میکنند. امروزه برخی اندیشمندان، از واژه "جامعه معرفت محور" یا "جامعه دانایی محور" استفاده میکنند. یونسکو نیز در چند سال اخیر، سعی کرده است واژه "معرفت" را جایگزین واژه "اطلاعات" کند. در عصر کشاورزی، ارتباطات رو در رو و با فاصله کم رایج بود. در عصر انقلاب صنعتی، انواع ابزارهای ارتباطی گسترش یافت. در این عصر، بشر به دنبال رسانههای با ظرفیت بالاتر برای انتقال پیامهای خود بوده است، ولی در عصر الکترونیک (اطلاعات)، علاوه بر خواستههای فوق، بشر به دنبال نوعی همگرایی است؛ بدین معنی که شبکههای جهانی و سریع مبادله دادهها را تا حد ممکن به شبکه بزرگ و پیوسته مبدل میسازد. این شبکه دو سویه است، سرعت بالایی دارد و کم هزینه است. بزرگراه اطلاعاتی، زاده این خواسته است. امروز یکی از شاخصهای توسعه هر کشور، ساخت و ایجاد بزرگراههای اطلاعاتی پر ظرفیت است و حرکت جهانی برای ایجاد آن، دائماً در تلاطم است.
آنچه بزرگراههای اطلاعاتی در سطح اجتماعی به دنبال خواهند داشت، پدیدهای است به نام "جامعه اطلاعاتی". وقتی که بزرگراهها و اینترنت به صورت یک نهاد اجتماعی در آیند و بر اقتصاد، فرهنگ، نخبگان فکری و آموزشی، جامعه مدنی، گستره عمومی و دیگر و وجوه اجتماعی اثر گذارند و افراد آن جامعه بتوانند به اطلاعات دست یابند، آن جامعه را جامعه اطلاعاتی خوانند. به هر ترتیب، بر این اساس، سه دسته از نظریات موافق، مخالف و مشروط در مورد جامعه اطلاعاتی مطرح شده که در این بخش، دیدگاههای اندیشمندان معاصر را در مورد جامعه اطلاعاتی بررسی میکنیم:
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FAفضای مجازی ارتباط بین حاضروغایب است
کلیات اهمیت بررسی رسانه های همگانی:
کلیات اهمیت بررسی رسانه های همگانی:
عناصر الگوونظريه كاشت Cultivation T
نظریههای ارتباطی مرتبط با آثار وسایل ارتباط جمعی
چالشهای نظری لیبرال دموکراسی
نظریه استفاده و رضامندی
روابط عمومی در عصر جهانی شدن.
رسانه های همگانی و تغییرات اجتماعی
نظریه ساختارگرایی
نظريههاي انديشمندان ارتباطي در مورد توسعه
نظريههاي انديشمندان ارتباطي در مورد توسعه
دانيل لرنر
نظریه رسانه های شوروی
نظریه لیبرالی یا آزادی گرا
نظریه استفاده و رضامندی
مخاطب و رسانه
اين نظريه كه به عنوان نظريه "روابط مخاطب رسانهها" نيز مشهور است به جاي پيام، بر مخاطب تأكيد ميكند و بر خلاف نظر تأثيرات شديد رسانه، مصرفكنندۀ رسانه را به جاي بيان رسانه، به عنوان نقطۀ آغاز فرض ميكند. اين رويكرد مخاطبان را افرادي فعال ميداند كه از مفهوم و محتواي رسانهها استفاده ميكنند؛ نه افرادی که منفعل و تحت تأثير رسانه هستند؛ بنابراين رویکرد استفاده و رضامندی، بين پيامهاي رسانه و تأثيرات، رابطه مستقيمی فرض نکرده و معتقد است مخاطب از میان مجاری ارتباطی و محتواهایی که به وی عرضه میشود، بر اساس نوعی ملاک، دست به انتخابی آگاهانه و انگیزهدار میزند.
لازم به ذکر است فعال انگاشتهشدن مخاطب، در درجه اول بستگی به این دارد که مخاطب تا چه حد آگاهانه و با انگیزه دست به انتخاب میزند؛ البته به موضوعاتی مثل تأمل آگاهانه در رسانه و بهرهبرداری از آنچه رسانه به وی عرضه کرده است نیز مرتبط میباشد.
در اين رويكرد، برخلاف بيشتر پژوهشهاي ارتباطي قبل از خود كه معطوف به آثار رسانه بر روي مخاطبان بودهاند، بر اين سؤال كه مردم چه كاري با رسانهها ميكنند، تمركز شده و برخاستگاه و پويايي اجتماعي و روانشناختي نيازهاي فردي تأكيد میشود.[
اين نظريه با فاصله گرفتن از ديدگاه منفعل و ايتساي زير جلدي در خصوص تأثيرات رسانهها، بر مخاطب فعال تأكيد ميكند. مخاطب فعال متشكل از افرادي است كه فعالانه در جستجوي مجموعههايي از رضامنديها، از ميان طيف برونداد رسانهاي گزينششده و استفادهشده هستند.
مككوايل در چارچوب همين نظريه، نيازهاي مخاطب را كه رسانهها به شيوههاي گوناگون سعي در فراهم كردن آنها برای رضامندي مخاطب دارند را از اين قرار ميداند:
1. سرگرمي 2- هويت شخصي 3- نظارت 4- روابط شخصي.
نظریه های ارتباط جمعی
عصر ارتباطات( الوین تافلر) :
موج اول
موج سنتي: به شدت محدود به زمان ومكان بود، ابزارهاي ارتباطي ساده و محدود .
انقلاب صنعتي انرژي )نيروي بخار آب(
موج دوم
موج صنعتي ابزارهاي ارتباطي گسترده تر شد وسايل ارتباط جمعي )تلويزيون راديو –
روزنامه صنعت چاپ ( محدوديت زمان و مكان – –
انقلاب ديجيتالي : از طريق ارتباط سيم دار .
انقلاب اينترنت )فناوري اطلاعات(: سرعت ، عدم محدوديت زمان و مكان .
موج سوم
موج فرا صنعتي : فيبرهاي نوري ، امواج نوري
موج چهارم
مجازي : بانكداري مجازي آموزش مجازي دولت الكترونيک .
هارولد اینیس:سوگیری ارتباطات
هارولد آدامز اینیس (1894-1952) مورخ اقتصادی اهل کانادا و نظریه پرداز حوزه ارتباطات است که تحقیقاتی متمرکز بر نقش رسانه ها در فرآیندهای ارتباطات دارد. تحقیقات او، بر پایه روش تاریخی (تاریخچه رسانه ها) و مربوط به سرتاسر جهان و با محوریت نقش ارتباطات در توسعه اجتماعی ، سیاسی ، و فرهنگی انجام شده است.
تئوری اقتدارگرا و خودكامه
در چنين نظامي، كارگزاران حكومت به كنترل كيفي توليدات رسانهاي ميپردازند و با وضع مقررات و آييننامههاي خاص، جزئيات بخشي از كنترل و مداخله خود را مدون كرده و ضمن مشروع شمردن انتصاب اعضاي سردبيري رسانهها، از انواع مجازاتها از جمله وضع مالياتها و مجازاتهاي اقتصادي تا تعليق انتشار استفاده ميكنند.
مككوئيل توضيح ميدهد كه چنين نظام رسانهاي را ميتوان در حكومتهاي ناشي از سلطه نظاميان بر كشور به وضوح ديد. ضمن آنكه در كوتاه مدت ممكن است در شرايط، تهديدات جنگي و يا شورش نيز چنين نظامي بر رسانههاي يك كشور حاكم شود.
مجموعه اين نظريه در تلاش است كه رسانهها را تسليم كساني نمايد كه به شكلي مشروع يا نامشروع قدرت را در جامعه به دست گرفتهاند.
بايدها و نبايدهاي اين نظريه را ميتوان در 12 بند به شرح زير خلاصه كرد.
بايدها:
۱. مطيع قدرت شكل گرفته
۲. وابستگي اغلب تحت فشار به قدرت حكومت
۳. اعمال سانسور و تنبيه
۴. قانونگذاري در راستاي كنترل مستقيم حكومت بر توليد پيام
۵. اعمال انواع فشارهاي غيرمستقيم
۶. كنترل ورود رسانهها به داخل كشور
۷. دخالت و كنترل در شوراهاي پيامآفرينان
۸. مجاز دانستن اعمال تعليق در انتشار از سوي دولت
نبايدها:
۹. ايجاد اختلال در قدرت شكل گرفته
۱۰. استقلال در عملكرد پيامآفرينان
۱۱. به هم زدن نظم موجود
۱۲. حمله به ارزشهاي سياسي و اخلاقي حاكم
تئوری آزادی رسانهای
در اين نظريه، مطبوعات آزاد، جزء جداييناپذير و اساس جامعه آزاد و عقلاني شناخته شده است. در واقع صفت عقلاني نماينده فاصله گرفتن از افشاي خصمانه ديدهگاههاي جايگزين است. ضمن اينكه جامعه را از آمال و آرزوهاي اعضاي خود آگاه ميكند و تمامي اينها در راستاي تركيب حقيقت، رفاه و آزادي به صورتي توام است.
در نظريه آزادي رسانهها، اگرچه به اعتقاد به برتري تخصصهاي حرفهاي اشاره نشده، اما خصلت نظام سرمايهداري ـ ليبرال متناسب براي رشد اين نظريه سبب است.
بايدها و نبايدهاي نظريه آزادي رسانهاي را ميتوان در 14 بند به شرح زير خلاصه كرد.
بايدها:
۱. حمله به هر نوع حزب و دسته سياسي يا رسمي حكومتي
۲. انتشار عقايد و باورهاي با برچسب درست و نادرست
۳. استقلال حرفهاي در سازمانهاي رسانهاي [با نيروهاي متخصص]
۴. آماده براي مواجهه با عواقب قانوني تجاوز به حقوق ديگران
۵. مسئول در برابر قانون
۶. حراست از اعتبار، مالكيت و حريم خصوصي افراد
۷. توان خودگرداني
نبايدها:
۸. سانسور
۹. ايجاد قيد كسب امتياز براي پيام آفريني و انتشار
۱۰. حمله به افراد خصوصي
۱۱. افشاي اطلاعات مربوط به امنيت ملي
۱۲. ايجاد اجبار در انتشار
۱۳. ايجاد محدوديت در جمعآوري اطلاعات
۱۴. ايجاد محدوديت در واردات و صادرات پيام
البته در اين نظريه تناقضاتي نيز وجود دارد كه بحث در باب آن از قرن هفدهم تاكنون ادامه داشته است. اين ديدگاه در شكل ابتدايي خود فقط به اين نكته ميپردازد كه هر فرد در انتشار هر آنچه كه در دست دارد بايد آزاد باشد اما نمود عملي چنين نظريهاي از تصور ذهني آن فاصله زيادي دارد. اين پرسش كه آيا اين آزادي به خودي خود هدف است، يا وسيلهاي براي رسيدم به هدف است هيچگاه پاسخ مشخصي پيدا نكرده است. از ديرباز، طرفداران اين نظريه معتقد بودهاند كه اگر از آزادي تا آنجا استفاده شود كه اخلاق و يا قدرت حاكميت دولت تهديد شود، بايد از آن ممانعت شود. و اين همان است كه اتهيل دوسلاپول در كتاب "مردان مطبوعات و مردان حكومت" در سال 1973 نوشت: هيچ ملتي آزادي نامحدود مطبوعاتي را كه در مسير تجزيه كشور يا گشودن باب انتقاد از دولتي مردمي گام بردارد، تحمل نخواهد كرد. اين امر را اگر با تمايلات ذاتي سلطهجويانه مطبوعات و ديگر رسانهها همراه كنيم و گسترش منافع مالي خارجي در مطبوعات را نيز در نظر بگيريم، مبهم بودن پاسخ بيشتر مشخص ميشود. از آن سو، اين ديدگاه نيز وجود دارد كه آزادي در مفهوم كلي، يعني آزادي از قيد دولت.