نظریه هربرت شیلر
تأکید بر پشتوانههای ساختاری اطلاعات: یعنی به جای توجه به مطالب و محتوای رسانهها، جنبههای ساختاری رسانه مورد توجه قرار میگیرد، مانند جنبههای اقتصادی شامل مالکیت و منابع درآمد از آگهیهای بازرگانی و مخاطبان است که تولیدات را مصرف میکنند. به زعم وی، این عناصر ساختاری، مانعی جدی بر سر راه تولید آزادانه مطالب و برنامههای رسانهای اند.
رهیافتهای "اقتصاد سیاسی": این رهیافتها به تحلیلهای نظاممند ارتباطات و اطلاعات منجر میشود. یعنی باید نحوه عملیات نظام سرمایهداری برای تعیین اهمیت قلمرو اطلاعات، مورد تحلیل قرار گیرد؛ مانند اینکه به یک ایستگاه تلویزیون کابلی به عنوان یک سیستم اجتماعی - اقتصادی توجه میشود.
تأکید بر تاریخ و دورهای بودن روندها و پیشرفتها: نقطه آغازین برای شیلر آن است که در سرمایهداری کنونی، اطلاعات و ارتباطات اهمیتی فراوان دارند.
به عقیده شیلر، اطلاعات و تکنولوژیهای ارتباطی به دلایل زیر ضامن پیشرفت و تقویت امپراتوریهای چند ملیتی است:
شرکتهایی که در سراسر جهان تجارت میکنند، برای فعالیتهای روزمره خود، به زیر ساخت پیچیده ارتباطات کامپیوتری نیاز دارند، زیرا یک شرکت (مثلاً در نیویورک) نمیتواند فعالیتهای خود را در 50 یا 60 کشور دیگر، بدون شبکه پیچیده و قابل اعتماد اطلاعاتی، مدیریت ساماندهی و کنترل کند (وبستر، 1380، ص 164). دیدگاه شیلر این است که محیط اطلاعاتی معاصر، بیانکننده منافع و اولویتهای سرمایهداری شرکتی و عنصر ضروری پایداری اقتصاد سرمایهداری بینالمللی است؛ یعنی اصول بازار و جستجوی حداکثر سود، وصفکننده تحولات در قلمرو اطلاعات (همانند سایر قلمروهای جامعه سرمایهداری) است. بنابراین، هرکجا که چشماندازی از فروش برای سود وجود داشته باشد، اطلاعات فرآوری شده در دسترس عموم قرار گرفته و هر چه سود بیشتر باشد، کیفیت و کمیت این اطلاعات افزایش مییابد. طبق این دیدگاه، توسعه اطلاعات به هیچ وجه نشانه رشد تکاملی ناشی از نیکوکاری نیست، بلکه نشانگر تعهد سرمایه به اخلاق تجاری است. شیلر در این زمینه میگوید: "آنچه که جامعه اطلاعاتی نامیده میشود، در حقیقت فرآوری، پردازش و انتقال تعداد بسیاری از دادهها درباره انواع موضوعات فردی، اجتماعی، تجاری، اقتصادی، سیاسی و حتی نظامی است. اغلب دادهها به این منظور فرآوری میشوند که نیازهای بسیار تخصصی شرکتهای عظیم، بوروکراسی ملی و تأسیسات دولت صنعتی پیشرفته را تأمین کنند" (همان، ص 180).
شیلر معتقد است فرایندهای اطلاعاتی، به نابرابریهای اطلاعاتی شدید در سطح بینالمللی و در یک نظام طبقاتی به تعمیق "شکاف اطلاعاتی" (information gap) انجامیده است. به نظر وی، اطلاعات و تکنولوژی ارتباطی به صورت غیر قابل تصوری برای شرکتها توسعه یافتهاند. تأسیسات عظیم کامپیوتری، خدمات پیشرفته ارتباطات دور، پردازش الکترونیک، جملگی در اختیار شرکتهایی است که از توانایی و دستیابی و بهرهبرداری از آن برخوردارند.Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA