کلودشنن و وارن ويوور، که هر دو در آزمايشگاه يکى از شرکتهاى تلفن آمريکائى به تحقيق مشغول بودند از فراگرد کارکرد تلفن ايده گرفتند و مدل ارتباطى خود را که مىتوان گفت نخستين مدلى بود که براى ارتباطات ترسيم شد، در سال ۱۹۴۹ منتشر کردند. هدف شنن وويوور از ترسيم اين مدل، بيشتر از ديدگاه ارتباطات الکترونيکى بود. آنها گفتند براى آنکه ارتباط برقرار شود بايد يک منبع، يک روزگذار، يک پيام يا يک کانال، يک رمزخوان و يک گيرنده وجود داشته باشد. آنها همچنين عنصرى ديگر به نام پارازيت را در مدل خود قرار دادند که بهروى پيام اثر داشت. اين شش عنصر در ابتدا بهصورت منبع اطلاعات، منتقلکننده، کانال انتقال، گيرنده و مقصد مطرح شده است. که همگى آنها در يک خط تنظيم شده بودند. طرح اوليه حاکى از اين بود که پيام الکترونيکى بهوسيلهٔ منتقلکننده از ميان اين خط حرکت مىکند و بهصورت انرژى الکتريکى تغيير شکل مىيابد. سپس دوباره بهصورت زبان قابل درک بهوسيلهٔ گيرنده ترکيب مىشود.
اما بعداً براى اين شش عنصر مدل نامهاى جديد انتخاب شد که همان نامهائى بود که در ابتدا به آن اشاره شد. اين شش عنصر را مىتوان به اين ترتيب نشان داد که فرضاً يک مرد در پشت تلفن (منبع)، دهانى تلفن (رمزگذار)، کلماتى که فرد براى صحبت به کار مىبرد (پيام)، سيستم الکتريکى که در آن کلمات بهصورت تحريکهاى الکتريکى عبور مىکنند (کانال)، گوشى تلفن ديگر (رمزخوان) و ذهن شنوندهٔ تلفن (گيرنده) محسوب مىشود. شنن و ويوور، رمزخوان و رمزگذار را هر نوع دستگاهى دانستند که اطلاعات را از يک فرم به فرم ديگر تبديل کند. مثلاً امواج صوتى را به امواج راديوئى تبديل کند. آنها افزودند که مغز انسان نيز ظاهراً داراى يک سيستم رمزگذارى است که تصاوير ذهنى و ايدهها را به کلمات و نمادهائى که توانائى بيان را در گفت و گو يا نوشته داشته باشند تبديل مىکند .
در مدل شنن و ويوور، عنصر جديدى در مقابل عناصر قبلى ارسطو و لاسول ديده مىشود و آن پارازيت است. آنها پارازيت را وابسته به کانال يا پيام دانستهاند و توضيح مىدهند که پارازيت ممکن است يک قطع صداى راديوئي، يک محرک نامربوط در خواندن يا شنيدن، در بيان صحبت ديگرى پريدن يا صداى نارسائى تلفن (Schannon,1949,pp5-6)، باشد. دايرةالمعارف مل گروهيل در مورد پارازيت از ديدگاه شنن مىنويسد: 'شنن مسئلهٔ پارازيت را به اين ترتيب مطرح مىکند که در هر سيستم ارتباطى بهويژه نوع مکانيکى آن تمايلى براى نوعى تغيير شکل و کجي، اشتباه و ايجاد حشو و زوايد وجود دارد. اين تغيير شکل و کجى روى صحت و دقت علائم ارسالى تأثير مىگذارد. ممکن است ميزان اين عامل پارازيت را محاسبه و براساس حساب احتمالات متوجه شد که تحت چه شرايطى فرستادن پيام کم پارازيت ممکن مىشود.' (Mc Graw Hill,1973,p22) دايرةالمعارف مک گروهيل مىافزايد: 'نظريات کلود شنن بعدها در توسعهٔ کامپيوتر نيز تأثير بسيارى داشته است' . عقيده بر اين است که مدل شنن در طراحى اکثر مدلهائى که بعدها براى ارتباط طراحى شد تأثير بهسزائى داشته است.(Mc Quail,1986,p12).
د-مدل وایت(دروازه بانی خبر)
خبری که به رسانه راه می یابد از دروازه های متعدد و از مسیری طولانی گذشته است ، برخی از این دروازه ها باز، برخی نیمه باز و تعدادی نیز کاملاً بسته هستند و رسانه آخرین گزیشنگر است که تصمیم می گیرد این خبر یا مطلب از طریق رسانه اش به مردم ابلاغ شود یا نه
خبری که به رسانه راه می یابد از دروازه های متعدد و از مسیری طولانی گذشته است ، برخی از این دروازه ها باز، برخی نیمه باز و تعدادی نیز کاملاً بسته هستند و رسانه آخرین گزیشنگر است که تصمیم می گیرد این خبر یا مطلب از طریق رسانه اش به مردم ابلاغ شود یا نه!
به طور مثال یک خبر که از سازمان آموزش و پرورش به مرکز یکی از رسانه ها ارسال می شود فرآیند ذیل را طی می کند هر یک از این فرایند ها حالت یک دروازه را دارند.
۱. گزینش خبر های مثبت از سازمان از میان واقعیات موجود از سوی مسئولان مربوطه ( یعنی اخبار منفی سازمان و حتی اخباری که برای این سازمان خنثی تلقی می شود برای رسانه ها ارسال نمی شود)
۲. وقت نداشتن مسئول روابط عمومی سازمان که بیشتر کار رسانه ای در آخرین اولویت های رسانه ای او قرار می گیرد .
۳. سلیقه شخصی مسئول روابط عمومی سازمان که برخی از اخبار را به رسانه ها ارسال می کند.
۴. خط قرمزهای سازمان که در ارسال اخبار به رسانه ها در نظر گرفته می شود.
۵. نوع ارسال خبر که با چه کیفیتی ارسال می شود و آیا گذشت زمان آن را کهنه نکرده است؟
۶. در رسانه مورد نظر آیا خبر رسیده دارای ارزش خبری می باشد؟
۷. و....
البته اخبار ی که این روندرا به طور کامل طی می کنند همیشه دارای کمترین ارزش های خبری هستند چرا که تنها اخباری هستند که باید به مذاق بسیاری از مسئولان یک اداره یا سازمان انتخاب شوند.
عبور یا عدم عبور یک مقولة خبری از دروازه ها وابسته به پیشینة دروازه بانان از نظر طبقه و لایة اجتماعی، روزآمدی، سطح تحصیلات و طرز تلقی آنان از جامعه، ارزشها، هنجارها و برداشت سازمان که دروازه بانان برای آن کار می کنند.
در این مقاله سعی شده است با تکیه بر استنادهای استاد شکر خواه در کتاب خبر مباحث دروازه بانی به زبانی ساده تر بیان شود و مقوله دروازه بانی هم از نگاه رسانه و ارتباطش با جامعه و سیاست بررسی شود.
دروزاه بانی خبری از دیرباز مطرح بوده است و موضوع تازه ای در روزنامه نگاری به حساب نمی آید. دروازه بانی خبری در حقیقت پا به پای خبر از همان هنگام که خبر توسط فرد، نهاد یا مجموعه ای از عوامل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، نظامی و اجتماعی در مجاری و کانالهای خبری جاری شده، مطرح بوده است و نظریه پردازانی چون کورت لوین (Kurt Lewin ) روانشناس، دیوید منینگ وایت (David Manning White ) از جمله کسانی بودند که آن را تدوین کرده و به آن وجه علمی داده اند.
جدول ذیل مربوط به منینگ وایت است که دراین نمونه از منبع خبر، چهار خبر فرستاده شده است، ولی در برخورد با دروازه، خبرهای یک و چهار بخت عبور نیافته اند و دروازه بان مانع عبور آنها شده است و فقط دو مقولة خبری دو و سه به مخاطب رسیده اند.