گرایش به سوی روزنامه نگاری سایبر و سایر رسانههای سایبر یک گرایش و تمایل غیر قابل انکار است و دلایل خاص خود را نیز دارد. استقبال روزنامههای نوشتاری از اینترنت نیز حاکی از همین روند است. کسانیکه با اینترنت کار میکنند با 3 نوع روزنامه الکترونیک مواجه میشوند:
بخش خبری رسانه های جمعی از پرطرفدارترین قسمت ها است که شامل مطبوعات ، رادیـــــــو و
تلویزیون است به شرط آنکه ویژگیهای تدوین اخبار رعایت شود .
دانش خود را به دیگران آموزش ده
و دانش دیگران را بیاموز
چه علم خود را انفاق کرده اي
و آنچه را نمی دانی آموخته اي
امام حسن (ع)
شبكه اي از رسانههاي مكتوب و غيرمكتوب همچون مجلات، شركتهاي تبليغاتي و چاپ و نشر، ي راديويي و تلويزيوني و مطبوعات را به صورت زنجيره اي داريم كه تحت سيطره يك فرد يا يك ايدئولوژي خاص اداره ميشود و كاركرد آن علاوه بر بيرون راندن رقبا، اثرگذاري بر مخاطبان جهاني و القاي آرا و نظرات خاص است.
مي دهند نظم بر اساس زندگي مي شود در كارها وابستگي
هر كسي با ديگران كاري كند وقت مشكل نيز غمخواري كند
وقت جنگ و صلح ، مردم با همند وقت پيروزي ، مردم همرهند
ارزش و هنجارها معنا شود زندگي در جامعه زيبا شود
حق نيكي ، حس اخلاق نكو مي دهد پيوند ما را روبه رو
زندگي با ارزش وهنجارها پايدار است از طريق نقش ها
اگوست كنت جزء انديشمندان فرانسوي
دوركيم كيست و افكار او چيست
اميل دوركيم از جمله جامعه شناسان فرانسوي در يك خانواده يهودي كه همزمان با حوادث
جنگ جهاني اول در فرانسه ، نگرشهاي علمي خود را آغاز كرد .
تبليغات سياسي ، تكثير كردن ، رشد كردن و در سال 1629 توسط لويي چهاردهم براي تبليغ مسيحيت و براي تبليغ به ساير كشورها فرستاده مي شده .
نياز به شناخت و درك متقابل به منظور تسريع در دستيابي به مقاصد و اهداف ، امروزه در سازمانها و ادارات به عنوان يك اصل اساسي در مديريت پذيرفته شده است . اين ارتباط كه از آن به عنوان روابط عمومي ياد مي شود يكي از مهمترين و با ارزش ترين عوامل موثر در سرنوشت هر موسسه و گروه محسوب مي شود .
روش و سبک زندگی: بعنوان مثال برخی از لحاظ اقتصادی برای زندگی خود برنامه ریزی می کنند، ولی برخی برنامه ریزی نداشته و یکباره درآمد خود را خرج می کنند.
|
|
|
|
|
|
مولف در اين مقاله تاکيد دارد که فلسفه وسايل ارتباطات جمعي جزء اصلي صنعت فرهنگ امروز است. او ضمن تبيين فلسفه وسايل ارتباطات جمعي سعي دارد آن را در فضاي آلماني مورد بررسي قرار داده و با نظرات آراي دانشمندان ارتباطات و فيلسوفان معاصر تطبيق دهد. نويسنده در اين مقاله مي كوشد به اين پرسش ها پاسخ دهد: فلسفه رسانه چيست؟ اين واژه امروز چگونه به كار برده مي شود؟ چه پيشنهادهايي وجود دارند كه پديده رسانه را از منظرفلسفه رسانه به شكلي آكادميك عرضه مي دارد؟ نويسنده در پاسخ به پرسش نخست، نظريه خود را در نقد و بررسي شش موضع گيري مختلف كه از سوي انديشمندان اين عرصه ارائه شده اند، تبيين مي نمايد. |
مقدمه
دنياي امروز،دنياي ارتباطات است.زندگي بشر تقريبا در تمام جنبهها به شکلي انکار ناپذير به فنآوريهاي نوين مخابراتي-ارتباطي وابسته است.اين فنآوريها اگر چه در تمامي جوامع به شکلي يکسان و متعادل مورد استفاده قرار نميگيرند،اما به دليل تواناييهاي شگرف و بي سابقهاي که دارند،در آينده عموميت بيشتري خواهند يافت.چگونه با برقراري ارتباط بين فردي به پيشرفت خود كمك كنيم؟
چگونه با برقراري ارتباط بين فردي به پيشرفت خود كمك كنيم؟ رسيدن به مقصود با ارتباطات غير كلامي بخش عمده اي از پيامهايي است كه شما به ديگران منتقل مي كنيد و برخاسته از سرنخ هاي غير كلامي است؛ يعني جنبه هايي از حالات بدني شما، رفتار ظاهر، نگرشهايتان، كه حتي شايد از وجود آنها بيخبر باشيد.
رابطه هاي غير كلامي
- زبان بدن؛ یعنی نحوة نشستن، ايستادن، راه - رفتن، نحوة استفاده از دستانتان
- ظاهر
- نحوة پوشش
- نحوة آرايش مو و صورت و ...
- نگرش
- اطمينان به خود
- احساسات
پژوهشي در دانشگاه «استانفورد» نشان مي دهد که به هنگام صحبت با شخص يا گروهي پيام ما نه از راه آنچه مي گویيم، بلكه بيشتر از راه چگونگي گفتن ما منتقل مي شود. همين مطالعه حاكي است كه ادراك شنونده از این موارد تأثير مي پذيرد:
· 7% از واژه هاي شما
· 38% از آهنگ صداي شما
· 55% از زبان بدن شما
اين بدين معنا نيست كه واژه ها بياهميتاند، بلكه تنها به اين موضوع اشاره دارد كه هر چه به ارتباطات غير كلامي خود در حين صحبت بيشتر دقت كنيد، در انتقال مطلب مورد نظرتان موفقتريد. اگر امرار معاش شما مستلزم تعاملات انساني است ، در صورتي كه از تأثير خود در مردم آگاه باشيد، با موفقيت بيشتري به هدفهايتان دست مي يابيد.
مهمترين بخش جريان ارتباطي غير كلامي – یعنی همان بخش ناآشكار آن – نگرشهاي شماست.
شايد شما فكري درخشان، شيوايي كلام، حالات و حرکات عالي زبان و بدن، ظاهري خوشايند، ... داشته باشيد، ولي نگرشي منفي ابراز داريد. در اين صورت، احتمال کم اثر شدن پيام مورد نظرتان بالاست.
به افرادي كه تا به حال دیدار كرده ايد و احساستان به آنها بينديشيد. ما انسانها به نگرشها بسیار حساسيم. ما احساس دروني افراد به خودشان را حس مي كنيم. ما به طور شهودي سطح اطمينان به خود و اعتماد به نفس آنها را در مي يابيم و عمدتاً واكنش هايمان به آنها را بر اين اساس پي ريزي مي كنيم، خواه آنها نگرشي منفي و خواه مثبت از خود بروز دهند. بازيگران نمايش بايد بسيار بكوشند تا در برابر تماشاچيان به چنين مهارتي دست يابند. در مورد سايرين نيز وضع به همين منوال است؛ هرچند كار سهل و ساده اي نيست!
از خصلتهاي آدمي است كه به خويشتن واقع بينانه نمي نگرد. ما اغلب نمي دانيم چرا موفق نيستيم. در سطور بعدی، روشي طرح شده است كه به تقويت مهارتهاي ارتباط غير كلامي كمك مي كند. در حد امكان، دوربيني تهيه کنید و از يكي از دوستان خود بخواهيد تا شما را همه جا دنبال كند و از شما در موقعيتهاي مختلف فيلم ويدئویي تهيه كند، بويژه هنگام صحبت با ديگري، يا به هنگام خطاب قرار دادن گروهي، منتهاي تلاش خود را بكنيد تا آنها را ناديده بگيريد و سبك طبيعي حرف زدنتان را تصحيح نكنيد. سپس نوار فيلم تهيه شده را تجزيه و تحليل كنيد. ممكن است نتايج دردناك باشد، ولي بکوشید که خود را واقع بينانه ارزيابي كنيد.
نقد کردن خود :
نوار ويدئو را به دوستان و همكارانتان بدهيد و از آنها بخواهيد که صادقانه و بي هيچ ملاحظه اي شما را نقد كنند و در مقياس ده نمره اي (از يك تا ده) به رابطه غير كلامي خودتان نمره بدهيد:
آهنگ صدا، ظاهر، زبان بدن، استفاده از دستها، حالات بدن و حرکات، نگرش، ... .
با مشاهده مجدد فيلم، متوجه خواهيد شد كه شما در نظر ديگران چگونه ايد و بايد روي چه نكاتي كار كنيد. به هنگام مقايسه ارزيابي خود با ارزيابي ديگران از شما، كاملاً به تفاوتهاي بين آن دو دقت كنيد. اگر بيش از حد بر خودتان سخت يا آسان مي گيريد، نشانه آن است كه بايد روي نگرش خود كار كنيد.
تأييد خود ، عنصری ضروري
تأييد خود عنصری ضروري در موفقيت محسوب مي شود، ولي خود فريبي بيقين راهي است به
سوي شكست. شما ابتدا بايد عادتهاي مشهود بد و نامناسب را پيش از تغييرشان شناسايي
كنيد. بکوشید که نقاط ضعف خود را بهبود بخشيد و دلسرد نشويد، به یاد داشته باشید
که همه ما اشكالاتي داريم!
به چند نكته مهم در
هنگام تمركز توجه داشته باشيد:
حالات بدني:
· صاف بنشينيد، قوز نكنيد.
· با حالات بدني و حرکات غير ضروري، حواستان را پرت نكنيد.
· در موقع مناسب، لبخند بزنيد.
· طبيعي باشيد.
· وول نخوريد.
بياموزيد تا از راه بيان چهره و زبان بدن خوشايند بگرمي با ديگران ارتباط برقرار كنيد. از ديگر تمرينهاي سودمند آن است كه دفترچه اي از عكسهاي مجلات و نشريات، از انواع تصويرهايي كه شما مايليد شبيه آنها باشيد، تهيه كنيد و به هنگام برقراري ارتباط با ديگران آنها را در ذهنتان مجسم كنيد. اين تمرين را با فني كه پيشتر بدان اشاره شد.
ارتباط دختر و پسر، از جمله
ارتباطهاي ميان فردي است كه به حسب شرايط خاص ضرورت پيدا ميكند.
در جهت تأييد نحوة اين نوع دوستيها و اصول و شرايط حاكم بر آن، بايد از
رهگذر قواعد كلي ارتباطهاي انساني اين نوع روابط را جويا شد
.
منابع
- اينترنت
روزنامهنگاری الکترونيکی؛ ابزار رسيدن به جامعه آرمانی هابرماس
مقدمه
دنياي امروز،دنياي ارتباطات است.زندگي بشر تقريبا در تمام جنبهها به شکلي انکار ناپذير به فنآوريهاي نوين مخابراتي-ارتباطي وابسته است.اين فنآوريها اگر چه در تمامي جوامع به شکلي يکسان و متعادل مورد استفاده قرار نميگيرند،اما به دليل تواناييهاي شگرف و بي سابقهاي که دارند،در آينده عموميت بيشتري خواهند يافت.
پيدايي و پيشرفت اينترنت در ايجاد شرايط گذار از جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي جايگاه برجسته اي پيدا کرده است.شبکه اينترنت که اکنون به قول برخي از محققان ارتباطي ستون فقرات ارتباطات اطلاعاتي سراسري کره زمين و به عبارت ديگر، "شبکه شبکه هاي اطلاع رساني"جهان شناخته مي شود،معرف ساختار تحول يافته يک شبکه اطلاعاتي نظامي است.(معتمدنژاد،1384)
نقش کامپيوترها در شبکه هاي ارتباطي باعث شده است تا مردم قدرت ارتباطي را از رسانه ها پس بگيرند.اين امر به معني اين است که قدرت ارتباطي از حالت"محدود به گسترده"(يک منبع براي همه مخاطبان)به حالت" گسترده به گسترده"نقل مکان کرده است.تکنولوژي هاي ارتباطي در حال قدرت بخشيدن به مخاطب هستند.اين تکنولوژي هاي نوين ارتباطي موجب شده اند تا مخاطبان،کنترل فعال تري را بر جريان هاي اطلاعات اعمال کنند و رفتارهايي را نيز به جريان هاي رسانه اي تحميل کنند.اين جا به جايي در واقع همان انقلاب ارتباطي است.بنابراين تغييرات عظيم تکنولوژي هاي ارتباطي نيز به مثابه جلوه اي از سخت افزاري انقلاب ارتباطي در خور توجه است.(شکرخواه1382)
توسعه،گسترش و نفوذ اينترنت در تمامي مفاهيم زندگي اجتماعي حقيقي موجب خلق پديده هاي جديدي با پيشوند سايبر[1] يا الکترونيکي شده است.ابعاد آن از مفاهيمي کاملا ملموس همچون فروشگاه مجازي گرفته تا مفاهيمي انتزاعي همچون دموکراسي مجازي گسترش يافته است.با توجه به ويژگي هاي منحصر به فرد اينترنت،هر کدام از اين مفاهيم تعريف شده نياز به باز تعريف پيدا مي کنند.چرا که شناخت،کنترل و استفاده بهينه از ظرفيت هاي اينترنت در هر کدام از اين پديده ها و لزوم ارائه تعاريف جديد،شناخت ويژگي ها، مزايا و معايب و کشف تاثيرات و ظرفيت هاي هر کدام موجب مي شود تا اينترنت و فرزندان رو به تزايد و ناشناخته آن به غولي هزارپا و هزار چشم که به دنبال بلعيدن زندگي بشر است تبديل نشوند.
روزنامه نگاري الکترونيک[2] يکي از مفاهيم شگرفي است که همراه با موج سوم،يعني انقلاب اطلاعات(انقلاب صنعتي دوم)در دنياي ارتباطات شکوفا شد.اين پديده با شکل گيري شبکه هاي اطلاع رساني،در آغاز به صورت کاملا ساده با انتقال متن پيام هاي بين افراد از طريق کامپيوترهايشان آغاز شد،اما به مرور با استفاده از ظرفيت هاي بي شمار اينترنت، شکل متنوع تر و بهينهتري پيدا کرد؛تا جايي که امروزه به ياري جديدترين دستاوردهاي فنآوري اطلاعات و مخابرات،حتي قالب هاي تعريف شده روزنامهنگاري را در نورديده و با ترکيب متن،تصوير،صدا،فيلم،انيميشن و...خود را به عنوان رسانهاي جديد مطرح ساخته است.همين ويژگي چند رسانهاي سايبر ژورناليسم[3] و ترکيب آن با ويژگيهاي فضاي مجازي موجب شده است که بار ديگر مطبوعات چاپي به چالشي سخت تر از چالشهاي گذشته کشيده شوند.اساس رسانه هاي مجازی[4] بر بازخورد[5] استوار است که اصلا در رسانه هاي نوشتاري وجود ندارد.همين امر همه استفادهکنندگان از فضاي سايبر را به روزنامهنگاراني مشارکت کننده و فعال تبديل مي کند و موقعيت رسانه هاي چاپي را بيشتر به خطر مي اندازد.
سوالي که در اينجا مطرح مي شود اين است که پديده روزنامهنگاري الکترونيک با به چالش کشيدن مطبوعات، رکن چهارم دموکراسی،خود چه نقشي در ايجاد ارتباط آزاد و جهان آرمانی هابرماس آرماني خواهد داشت؟
نظريه کنش ارتباطي هابرماس
هابرماس انواع کنشهاي اجتماعي را به دو دسته کلي تقسيم ميکند؛کنشهاي معقول و هدفدار و کنشهاي ارتباطي.تاکيد او بر کنشهاي ارتباطي است و مبناي تمام نظريههاي او همين نوع ارتباط است که ارتباطي تحريف نشده و بدون اجبار ميباشد.به نظر هابرماس طي کنشهاي ارتباطي،کنشهاي افراد درگير،نه از طريق حسابگريهاي خودخواهانه موفقيت بلکه از طريق کنشهاي تفاهم آميز،هماهنگ ميشود.افراد دخيل در کنش ارتباطي اساسا در بند موفقيت شخصيشان نيستند بلکه هدفهايشان را در شرايطي تعقيب ميکنند که بتوانند برنامههاي کنشيشان را بر مبناي تعريفهايي از موقعيت مشترک هماهنگ سازند.هدف کنش ارتباطي،دستيابي به تفاهم ارتباطي است.
او ساختارهاي اجتماعي که موجب تحريف ارتباط ميشوند را بررسي ميکند و عقيده دارد که بايد موانع بر سر راه ارتباط آزاد برداشته شود.مبناي جامعه آرماني آتي هابرماس در جهان معاصر وجود دارد.
هابرماس در ادامه بحث خود به مساله عقلانيت و قفس آهنين ماکس وبر هم اشاره ميکند و راه رهايي از اين قفس را عقلانيت نهفته در کنش ارتباطي ميداند.عقلانيت کنش ارتباطي به ارتباط رها از سلطه و ارتباط آزاد و باز ميانجامد.عقلانيت در اينجا مستلزم رهاسازي و رفع محدوديتهاي ارتباط است.هابرماس براي رسيدن به اين عقلانيت به دو مانع عمده که از جمله موانع ارتباط آزاد نيز هستند اشاره ميکند؛ مشروع سازيهاي حکومتها و دولتها و از آن کلي تر ايدئولوژيهاي حاکم براي رسيدن به ارتباط باز و آزاد که بايد اين دو مانع برطرف شوند.
بر اساس همين تعريف از عقلانيت،هابرماس نقطه پايان فراگرد تکاملي مورد نظر خود را يک جامعه عقلاني ميداند و نظام ارتباطي مد نظر او نظاميست که در آن افکار آزادانه ارائه ميشوند و در برابر انتقاد حق دفاع دارند.
به عقيده هابرماس در مباحثه هيچ نيرويي به جز قدرت استدلال بهتر نبايد به کار گرفته شود و هيچ انگيزه اي مگر انگيزه جستجوي هميارانه حقيقت نبايد در ميان باشد.بحث کنندگان موضوع هاي بحث و نوشته ها مگر به منظور محک زدن اعتبار داعيه هاي مورد بحث هيچ محدوديتي نبايد داشته باشند.
در جهان نظري مباحثه اقتدار و قدرت،تعيين کننده برنده استدلال نيست و اين موقعيت گفتاري آرماني است.در اين موقعيت تنها استدلال بهتر پيروزي مي يابد.
قدرت شواهد و برهان تعيين کننده اعتبار است و تنها استدلالهايي که مباحثه کنندگان بر سر آنها توافق دارند حقيقت دارند.از اين رو هابرماس نظريه حقيقت توافقي را قبول دارد که بخشي از فراگرد ارتباط است و تحقق کامل آن هدف نظريه تکاملي هابرماس مي باشد.(ريتزر1379)
هابرماس استدلال ميکند که توانايي ما در برقراري ارتباط يک هسته عام دارد.توانش ارتباطي فقط به معني بيان جملههاي مبتني بر دستور زبان نيست.ما هنگام سخن گفتن با جهان پيرامون،با سوژههاي ديگر و با نيت ها،احساسها و آرزوهاي خود ارتباط برقرار ميکنيم.ما در هر يک از اين ابعاد ارتباطي،درباره آنچه که به صراحت يا به طور ضمني ميگوييم و يا فرض ميگيريم همواره،اگر چه معمولا به طور ضمني،دعوي اعتبار ميکنيم.بديهي است که دعويهايي از اين قرار ميتواند مورد مخالفت،نقد،دفاع و تجديد نظر قرار گيرد.راه حلهاي مختلفي براي حل و فصل دعاوي مورد اختلاف وجود دارد.يکي از اين راهها،يعني آوردن دليل در تائيد يا رد يک دعوي،به طور سنتي براي ايده عقلانيت به مثابه امري اساسي به شمار آمده است و در واقع بر پايه تجربه حصول تفاهم در ارتباطهاي فارغ از زور است که هابرماس نظريه عقلانيت خود را تدوين ميکند.
کليد حصول تفاهم امکان استفاده از تعقل و توسل به دليل و برهان براي شناسايي صدق دعاوي در يک فرايند بين اذهاني و نقدپذير است.
مشارکتجويان در يک عمل ارتباطي هنگامي که درباره وضعيتشان با يکديگر به تفاهم ميرسند در يک سنت فرهنگي خاص قرار دارند که ميتوانند هم آن را به کار گيرند و هم از نو بسازند؛آنها در هماهنگ کردن کنشهاي خود از طريق شناسايي بين اذهاني دعاوي اعتبار نقدپذير بر عضويت در گروههاي اجتماعي تکيه دارند و در همان حال يکپارچگي اين گروههاي اجتماعي را تقويت ميکنند.کنش ارتباطي به لحاظ کار ويژه حصول تفاهم به انتقال و باززايي معرفت فرهنگي،به لحاظ کار ويژه هماهنگ کردن کنش به پيوستگي اجتماعي و استقرار همبستگي گروهي و به لحاظ کار ويژه جامعهپذيري به شکلدهي هويتهاي شخصي خدمت ميکند (هابرماس1384).
روزنامه الکترونيکي
روزنامه اينترنتي نشريهاي است قابل دسترس در شبکه جهاني وب که در دورههاي زماني مشخص و با زبان نشانهگذاری ابرمتن [6]و ديگر ابزارهاي گرافيک کامپيوتري اطلاعات خبري را بر روي صفحه يک کامپيوتر نشان ميدهد.يک روزنامه اينترنتي ميتواند نسخه مجازي همتاي چاپي خود يا کاملا شبيه آن باشد.برخي از روزنامه هاي اينترنتي فقط بر روي اينتر نت وجود دارند.(دبليو اليوت1379)
کرافوردکيليان نويسنده کانادايي،سه نوع روزنامهنگاري سايبر تعريف ميکند: اول نسخه آنلاين روزنامهها و مجلات سنتي،دوم بيان ديدگاه،اخبار و گزارشهاي گروههاي مدافعهگر و سوم بازتاب آراء افرادي است که گرچه در رسانههاي تجاري کار ميکنند،خواستار دريچهاي براي انعکاس عقايد خود هستند.(شکرخواه1384)
اولين روزنامه الکترونيکي در سال1992توسط شيکاگو تريبيون با نام شيکاگو آنلاين بر روي وب منتشر شد.
در ايران،همشهري اولين روزنامهاي بود که در سال1373،نسخه الکترونيک روزنامه چاپي خود را منتشر کرد.اولين روزنامه الکترونيک محضي که در ايران منتشر شد نيز خانه ملت است که توسط مجلس شوراي اسلامي تهيه و منتشر ميشود.(اکرمی1381)
انواع روزنامهنگاري سايبر
سه نوع روزنامهنگاري سايبر که در سطح جهاني با اتکاء به تکنولوژيهاي ويژه وب رو به گسترش است به شرح زيرند:
1- روزنامهنگاري مبتني بر حاشيهنگاري[7] که متمرکز بر روزنامهنگاري با مشارکت مخاطبان مي باشد؛در آن امکان افزودن نظر به متن وجود دارد.
2 - روزنامهنگاري مبتني بر منبع نامحدود [8]که متمرکز بر مشارکت مخاطبان است اما هيچ مقالهاي پيش از آن که مخاطبان دربارهاش نظرات خود را اعمال نکرده باشند،منتشر نميشود.
3 - روزنامهنگاري فراسازگارانه [9]در اين نوع متون،تصاوير ثابت و متحرک،صدا و توليدات ديداري-شنيداري در مسير ايجاد جنبههاي جديدي از بيان و تجسم بخشيدن به افکار،ايدهها و تجسم بخشيدن به خلاقيتهاي انسانها به کار برده مي شود.(شکرخواه1384(
ويژگيهاي چالش برانگيز روزنامهنگاري سايبر
روزنامهنگاري الکترونيک با اتکاء به فنآوريهاي پيشرفتهاي که بر آن بنا شده است، امکانات بسياري در اختيار دارد که پيش از اين هرگز در اختيار مطبوعات چاپي نبود. ويژگيهايي که شناخت آنها به فهم يک ابزار مناسب در رسيدن به جامعه آرماني هابرماس کمک خواهد کرد.
يک روزنامه الکترونيکی علاوه بر متن از امکاناتي چون صدا،تصوير،پويانمايي[10] و فيلم براي ارائه اطلاعات به مخاطب استفاده ميکند.در واقع يک روزنامه الکترونيکی به صورت بلقوه مي تواند يک چندرسانهاي قوي باشد و ضمن حفظ قابليتهاي سنتي مطبوعات چاپي امکانات جديدي از ترکيب قابليتهاي راديو و تلوزيون نيز ارائه دهد.در واقع اين چند رسانه امکان ارائه تصويري کاملتر از واقعيت را در اختيار دارد که به افزايش ميزان بازنمايي واقعيت در اين رسانه کمک ميکند که در نهايت منجر به برقراري ارتباط بهتري با مخاطب خواهد شد.ذهن چنين مخاطبي براي پردازش داده ها،اطلاعات کامل تر و بيشتري را از طريق هر دو حس شنوايي و ديداري دريافت مي کند و در نتيجه در ساختن تصويري از واقعيت جزئيات بيشتري در اختيار دارد.
طبق تحقيقات پژوهشگران سوني اگر ديدن و شنيدن خبر با يکي از فعاليتهاي فکري و فيزيکي مرتبط مانند استفاده از پيوندها در ابرمتن[11] همراه باشد درصد اخباري که در حافظه مخاطب ميماند به 75 درصد خواهد رسيد؛اين در حالي است که در روزنامه اين رقم به 19درصد کاهش مييابد.(سرابی)
وجود فرامتن در رسانههاي سايبر از ديگر مزايايي است که سايبر ژورناليسم را متفاوت ميکند.فرامتن جذابترين وجه رسانههاي سايبر است.با يک کليک بر روي بعضي از واژههاي اينتر نتي که به طريقي متمايز شدهاند ميتوان به ادبيات جهاني آن واژه دست يافت.به عبارت بهتر،مفهوم فرامتن اين است که متون در جهان رسانههاي سايبر به يکديگر گره خوردهاند و زمان و مکان در اين گره خوردگي نابود شده است. استفاده از اين امکان به معني دستيابي مخاطب به ادبيات جهاني يک واژه است.
به ديگر سخن هر واژه فرامتني،امکان دستيابي مخاطب را به تمام اسناد مربوط به آن واژه در سپهر رسانههاي سايبر را فراهم ميسازد. (شکرخواه1382)
اين ويژگي بهترين عامل براي روزنامههاي سايبر جهت رهايي از چارچوبها و اصول روزنامهنگاري و خبرنويسي است.اين امکان موجب ميشود مخاطب هنگام گرفتن يک خبر يا اطلاعات خاص تنها به همان شش عنصر محدود نشود و از طريق پيوندهاي مختلف به اطلاعات مورد نياز پيش زمينهاي،اطلاعات تکميلي و مطالب حاشيهاي که گاهي امکان درج در ديگر رسانهها را نمييابند و بعضا از خود خبر مهمتر هستند دست يابد.امکاني که به هيچ طريق در ديگر رسانهها وجود ندارد.
از آنجايي که قوانين مربوط به مطبوعات هنوز به فضاي مجازي راه نيافتهاند، انتشار يک نشريه الکترونيکي موانع قانوني کمتري بر سر راه انتشار آزادانه اطلاعات دارد.در شرايطي که انتشار يک روزنامه چاپي مشکلات قانوني فراواني به ويژه در جوامعه توسعه نيافته دارند و از آنجا که انتشار هرعقيدهاي در روزنامههاي چاپي يا ممکن نيست و يا بازخوردهاي غير قابل جبراني دارد،اينترنت بهترين امکان براي نشرعقايد،اخبار،تحليلهاي شخصي آزاد از هر گونه قيد و بند و حتي احساسات است.
در واقع فضاي روزنامههاي الکترونيک فضايي بس آزادتر و دموکراتيکتر از ديگر رسانههايي است که تحت کنترل هاي بسيار شديد و سانسورهاي بي حد حصر هستنداز مخاطب مدارانهترين ويژگيهاي روزنامههاي آنلاين ميتوان به تعاملي[12] بودن آنها اشاره کرد.امکاناتي در سايت هاي خبري و روزنامههاي آنلاين براي درج نظر مخاطب وجود دارد.هر خواننده ميتواند پس از مطالعه مطلب،نظر خود را بدون نياز به اعلام هويت واقعي و رها از هر گونه نگراني به خاطر برخوردهاي احتمالي درج کند.در بسياري از سايتهاي خبري نظرات ارائه شده توسط مخاطبان در زير خبر مربوطه قرار ميگيرد و همه ميتوانند حتي انتقادها و گاهي هتاکيها و توهينها را نيز در محيطي آرام و بدون تشنج ببينند.در چنين فضاي دو سويهاي تنها استدلال و قدرت بحث و برهانهاي محکم است که پيروز ميدان بحث و جدل خواهد بود و هيچ گونه برتري در زور،قدرت، ثروت و از اين دست نيست.از طرف ديگر انتشار اخبار و اطلاعات تنها در دست گروه فرستنده نميباشد و گيرندگان نيز در اين پروسه ارتباطي فعالانه سهيم اند و ميتوانند به توليد و نشر اخبار بپردازند.
به علاوه اينکه مخاطبان عصر ديجيتال دوست دارند پيامها و اخبار مورد نظر خودرا انتخاب کنند و اين امر دستهبندي آنان را عميقتر ميسازد و رابطه فردي ميان فرستنده و گيرنده را افزايش ميدهد.(سرابی)
مخاطب رسانههاي مدرن امروز براي کسب خبر به انواع کانالهاي موثق و غير موثق دسترسي دارد و همين امر رقابت در دنياي رسانهها را سخت تر ميکند.مطمئنا رسانه اي در اين رقابت پيروز است که بتواند علاوه بر رعايت اصل صحت در ارائه اخبار،اصل سرعت را نيز رعايت کند. روزنامههاي الکترونيک تنها رسانهاي هستند که امکان ارائه خبر در لحظه را بيش از هر رسانه ديگري در اختيار دارند.پخش خبر در تلوزيون و راديو و ماهواره و چاپ آن در روزنامه مستلزم طي مراحل زمانبري است که خبر را از حالت آنلاين و به لحظه خارج ميکند.خبر رساني لحظهاي موجب ميشود مخاطب اطلاعات کمتري را از دست بدهد و به نوعي به افزايش آگاهي او کمک ميشود.
يک ويژگي ذاتي اينترنت که به بهترين نحو در خدمت خبر رساني و اطلاع رساني قرار گرفته،رهايي از زمان و مکان است.امکان اطلاع رساني لحظه به لحظه از هر جاي دنيا و براي هر مخاطبي موجب فشردگي زمان و مکان در اين فضا شده است.
با اينترنت خبر از گروهي به گروه ديگر منتقل ميشود و در واقع ما شاهد پايان دوران انحصار خبر رساني هستيم.(سرابی)
يک روزنامه آنلاين،ساعت و لحظه مشخصي براي انتشار ندارد، همه لحظه ها در اختيار اوست.همچنين مشکل توزيع که تا چندي پيش و هنوز در بعضي جوامع از مهمترين مشکلات نشريات چاپي است در يک روزنامه سايبر معنا پيدا نميکند.مخاطبان آن در سرتاسر جهان ميتوانند به اطلاعات آن دسترسي پيدا کنند بدون اينکه آن رسانه متحمل هزينههاي سرسامآور انتقال باشد.يک روزنامه آنلاين حتي اگر براي مخاطبان خاصي منتشر شود باز هم همه به آن دسترسي دارند.توزيع يک روزنامه الکترونيکي به عادلانهترين نحو ممکن صورت ميگيرد؛براي همه.
يکي از عواملي که در دروازهباني خبر در مطبوعات چاپي موثر است و شايد موجب نوعي سانسور شود،محدوديت فضاست.عاملي که نه تنها در يک روزنامه آنلاين وجود ندارد بلکه نامحدود بودن اين فضا از ويژگيهاي آن است.اين ويژگي دست تهيهکنندگان آن را براي ارائه تمام اخباري که از دروازه خبري بر اساس معيارهاي ايدئولوژيکي و خط مشي رسانهاي عبور ميکنند باز ميگذارد و موجب ميشود که محدوديت فضا سدي علاوه بر ديگر سدهاي ارائه اطلاعات نگردد.نهايت اين که اين امر به افزايش اعتماد مخاطب ميانجامد و موجب ميشود که مخاطب براي ارضاء نياز خبري خود،به رسانههای دیگر گرايش پيدا نکند.
وبلاگ[13]؛روزنامهنگاري ساختار شکن
وبلاگ ها در آغاز پيدايش به عنوان دفتر خاطراتي بودند که دل نوشته هاي افراد را منتشر ميکردند.با گسترش وبلاگ ها و کشف امکانات بسيار آنها در پشتيباني يک ارتباط کاملا دو طرفه،کاربري آنها از حالت دل نوشته تنها خارج شد و به مرور به وسيله اي براي انتقال اطلاعات و اخبار تبديل گشت.روي آوردن بسياري از روزنامه نگاران حرفهاي به وبلاگ ها و انتشار اخبار پشت پرده و حاشيهاي که از دوازه خبري عبور داده نميشدند يکي از دلايلي بود که وبلاگ ها را وارد عرصه روزنامهنگاري الکترونيک کرد.نوعي از روزنامهنگاري که به خاطر شخصي بودن و داشتن يک پيشينه مثل دفترچه خاطرات در بستر آن-وبلاگ- به اصول خبري پايبند نيست و براي ارائه اخبار،خود را محدود به چارچوب ها نميکند.
در واقع روزنامهنگاري آنلاين در اين بستر وبلاگي حتي محدوديت رعايت اصول خبرنويسي را هم بر نميتابد.
از ويژگيهاي جذاب آن،استقلال از نهادهاي رسمي رسانهاي است.به تعبير دکتر يونس شکرخواه بلاگر ها کارت خبرنگاري ندارند اما خبرنگارند و اين شايد اصلي ترين مشخصه جديدترين شکل سايبر ژورناليسم باشد که در قالب يک روزنامه نگاري عمومي جلوهگر شده است و احتمالا سنگ پايه دموکراسي سايبر را خواهد گذاشت.(شکرخواه1382)
نتيجه گيري
روزنامهنگاري سايبر ميتواند جريان يک سويه اطلاعات را يا از بين ببرد و يا آن را تقويت کند.اگر روزنامهنگاري سايبر به دست شرکتهاي بزرگ زنجيرهاي(فراملي)بيفتد،جريان يک سويه اطلاعات مستحکمتر خواهدشد،اما اگر روزنامهنگاري سايبر را روزنامهنگاران در دست بگيرند،جريان يک سويه اطلاعات به زير کشيده خواهد شد،آزادي بيان نيز همتقدير همين جريان يک سويه اطلاعات است.(شکرخواه1384)
فضاي سايبر اين امکان را دارد که در تملک غولهاي رسانهاي و سوداگران عرصه اقتصاد درآيد که هم با روح جامعه عادلانه اطلاعاتي در تعارض است و هم سدي در تحقق جامعه آرماني هابرماس خواهد شد.از طرف ديگر فضاي دموکراتيک حاکم بر روزنامهنگاري الکترونيک و ويژگيهاي منحصر به فرد آن که برقراري ارتباط باز و آزاد مورد نظر هابرماس را پشتيباني ميکند،اکنون به بحث دموکراسي الکترونيک انجاميده است.
جامعه آرماني هابرماس جامعهاي مبتني بر ارتباط تحريف نشده،رها از سلطه و آزاد مي باشد،روزنامهنگاري سايبر با داشتن قابليت پشتيباني ارتباط تحريف نشده ميتواند يکي از عناصر جامعه آرماني هابرماس باشد و به گروههاي سرکوبشده و ناديده گرفته شده مانند جوانان،زنان،اقليتهاي قومي و نژادي که فرصت ابراز و بيان آزاد عقايد خود را در فضاهاي حقيقي ندارند، امکان ابراز عقيده بدهد.
روزنامهنگاري الکترونيکی امکان برقراري ارتباط آزاد و همچنين مباحثه فارغ از اقتدار و قدرت را فراهم ميآورد و از آنجا که مشارکتکنندگان در اين ارتباط و مباحثهها بعضا جز با کلام و متن خود امکان حضور در فراگرد ارتباطي را ندارند،قدرت شواهد و برهان آنهاست که ضامن ادامه و همچنين موفقيت آنها در استدلال ميباشد.غايت اين ارتباطات،دستيابي به تفاهم ارتباطي و نتيجه مباحثات رسيدن به حقيقت توافقي است که مباحثهکنندگان بر سر آن توافق دارند.
در سايبر ژورناليسم باز خورد ابراز عقيده از سوي افراد به صورت نمادهايي از دنياي مجازي است.در حالي که در دنياي واقعي،ابراز عقيده الزاما با ابراز عقيدههاي نمادين پاسخ داده نميشود و بازخوردهايي حقيقي در پي خواهد داشت که گاهي موجب بروز خودسانسوري در ابراز عقيده که نوعي تحريف در ارتباط آزاد است،ميشود.
نهايت اينکه روزنامهنگاري الکترونيکی ميتواند به عنوان ابزاري مفيد و کارآمد براي رسيدن به جامعه آرماني و عقلانيت مورد نظر هابرماس که همانا آرزوي بسياري از صاحبان انديشه ميباشد، ايفاي نقش کند.
منابع
1-اکرمي،ح(1381)ردپاي روزنامهنگاري الکترونيک در مطبوعات ايران،رسانه،سال سيزدهم،شماره اول،صص94-117.
2-هابرماس،يورگن(1384)نظريه کنش ارتباطی ترجمه کمال پولادی،تهران،موسسه انتشاراتی روزنامه ايران.
3-دبيو اليوت،چ(1379)ارزيابي روزنامههاي اينترنتي آسيا ترجمه حسن نورايي بيدخت،رسانه،سال يازدهم،شماره اول،صص62-75.
4-ريتزر،جرج(1379)نظريه جامعهشناسي در دوران معاصر ترجمه محسن ثلاثي،تهران،انشارات علمي.
5-سرابی،س،انقلاب ديجيتال،اينترنت و خبر،پژوهش و سنجش،سال هشتم،شماره27،صص269-279.
6-شکرخواه،يونس(1384)روزنامهنگاری سايبر،جامعه اطلاعاتی و آزادی بیان،تهران،نشر ثانيه.
7-شکرخواه،ي(1382)چالشهاي روزنامهنگاري الکترونيک در برابر روزنامهنگاري مطبو عاتي راديويي و تلوزيوني،رسانه،سال چهاردهم،شماره اول،صص27-35.
8-معتمدنژاد،کاظم(1384)جامعه اطلاعاتي،انديشههاي بنيادي،ديدگاههاي انتقادي و چشم اندازهاي جهاني،تهران،مرکز پژوهش هاي ارتباطات.
احتراما به پیوست فایل با موضوع ارتباطات و اصول تکنولوژی نوین ارتباطی جهت استحضار ارسال می گردد
با تشکر :
محسن رحیم بیک
مورخ ۰۱/۰۲/۱۳۹۲
اصول تکنولوژی نوین ارتباطی
تکنولوژی در کشورهای در حال توسعه :
کشورهای جهان سوم در یک انقلاب جدید ارتباطات که بیشتر تکنولوژی الکترونیک را دربرمی گیرد
مشارکت دارند . این تکنولوژی ها می توانند برای مبارزه با بی سوادی ، بیماری ها ، فقــــــر و دیگر
مشکلات توسعه مفید باشند . ولی در عین حال اولویت های متفاوت و مسائلــی را برای این کشورها
ایجاد می کنند . یکی ازعمده ترین مسائل برای کشورهای درحال رشد این است که انقلاب ارتباطات
چه تاثیری بر آنان خواهد گذاشت و چه ارمغانـــــــی خواهد آورد . مطالعات توسعه طیف وسیعی از
موضوعات را در بر می گیرد ولی استفاده از رسانه ها برای توسعه ، توجه فراوانــی را به ابزار ،
شیوه ها و تاثیرپیامهایی که موجب تغییردریک کشور می شوند معطوف ساخته است . برای بسیاری
از کشورها استفاده از تلفن ، رادیو، فیلم و تا اندازه ای تلویزیون به عنوان گشودن کانالهای ارتباطی
میان اقشار مختلف مردم تلقی می شد .
سواد رسانه ای : درک و تفسیر مخاطب از پیام رسانه .
ریشه ها و علل عدم توسعه ارتباطات جمعی در جهان سوم :
*مهمترین عوامل عقب ماندگی جهان سوم :
1 – بی سوادی را می توان عامل اساسی عدم توسعه ی ارتباطات به شمار آورد . بی سوادی خود
معلول عوامل اقتصادی و اجتماعی و بویژه فقر و عقب ماندگی است . لیکن در عدم توسعـــــــه ی
وسایل ارتباطی بویژه مکتوب نقش دارند . در دهه ی 90 بیست و پنج درصد دنیا بی سواد بودند .
هر چند دائماً درصد پایین آمده ولی به لحاظ افزایش جمعیت هنوز آمار بالاست .
2 – نابرابری ها و پراکندگی های ارتباطات : نابرابری ارتباطی میان نواحی شهری و روستایـــی
بین اقلیت ها و اکثریت ها ی زبانی و قومی میان مردم ثروتمند و فقیر و بین کشورهای مناطــــــق
مختلف جهان به چشم می خورد . به روستاها و شهــــــرهای کوچک اهمیت داده نمی شود . اخبار
پایتخت اهمیت ویژه ای دارند . نابرابری های جهانـــــــــــــی نیز وجود دارند . کشورهای بزرگ
سرمایه داری با آنکه فقط 30 درصد جمعیت جهان را دارند ، 60درصد نسخه های روزنامه هـــا
70درصد مصرف کاغذ و 65 درصد سالن های سینما ، 65 درصد گیرنده های رادیویـــــــــــــی
و 75 درصد ایستگاهای تلویزیونــــــــی را در اختیار دارند . 30 درصد وسایل ارتباطی جهان در
اختیار آمریکا است .
3 – وابستگی به امپریالیسم : خبر، کتب ، برنامه های تلویزیونی ، تجهیزات و وسایل مورد نیاز
مطبوعات و رادیو و تلویزیون جهان سوم از طریق غرب تامین می شـــــود که این خود مشکلات
جهان سوم را دو چندان کرده است .
بیداری و آگاهی به عقب ماندگی : تحولات و شرایط خاصی از جهت اقتصادی و اجتماعی حاصل
شد که در این امر تاثیر بسزایی داشت :
الف ) نقش صنعت : کشورهای عقب مانده بر اثر آگاهی به پیشرفت های صنعتی جهان متوجــــــه
شدند که زندگی غیر از آن چیزی است که آنها تا به حال داشته اند و باید راهی بروند که غربی ها
رفتـــــه اند .
ب ) تاثیر وسایل ارتباطی : وسایل ارتباطی درنیم قرن اخیر در بیداری کشورهای عقب مانده تاثیر
فراوان داشته اند . توسعه این وسایل بویژه رادیو در این زمینه تاثیر مثبت داشت .
ج ) نهضت های استقلال طلب دراکثر کشورهای جهان سوم ایران ، ترکیه ، هند ،اندونزی وغیره
در راه توسعه و ترقی جهان سوم نقش داشت .
د ) همبستگی ملل آسیایی و آفریقایی : درنتیجه ی تحولات داخلـــــی کشورهای جهان سوم آنان در
سطح بین المللـــــــی متحد شده اند و بویژه از طریق سازمان ملل و یونسکو و سازمان منطقه ای
توانستند در جهت بهبود منافع خود قدمهایی بردارند .
جامعـــه ی اطلاعاتـــــــــــــی
جامعه اطلاعاتی جامعهای است که تولید توزیع انتشاراستفاده و دستکاری اطلاعات در آن یک فعالیت مهم اقتصادی سیاسی فرهنگی محسوب میشود.
اقتصاد آن در گرو استفاده از فن آوریهای اطلاعاتی است . جامعه اطلاعاتی جانشین جامعه صنعتی محسوب میشود که از آن بعنوان جامعه فرا صنعتی یا پسا صنعتی (پست مدرن) جامعه شبکه ای یاد میشود.
اندیشههای مربوط به پیداری و پیشرفت جامعه اطلاعاتی برای نخستین بار در دهه های 1960 و 1970 در آآااآثار علمی چند تن از اقتصاد دانان و جامعه شـناسان دانــشگاههای ایالات متحده امریکا و بیش از همه در کتابها و مقالات دانیل بل و مانوئل کستل مطرح شد.
جامعه اطلاعاتی از ویژگی های زیر برخوردار است:
کارگردانان اطلاعاتی که در کشورهای ثروتمند و پیشرفته که اکثریت نیروی کار آنها را کارگران اطلاعاتی صنعتی تشکیل میدهد . کارگران به وسیع ترین گروه در حال اشتغال تبدیل شدهاند بطوریکه میتوان گفت در این کشورها یک طبقه جدید معرفتی پدید آمده است.
ساختار تکنولوژی فکری
تا قبل از این کشورهای پیشرفته با ساختار تکنولوژی صنعتی سر و کار داشتند اما امروزه در کنار آن تکنولوژی به ساختاری نیاز دارند که به لحاظ فکری و اطلاعاتی به مدیریت مجموعه های صنعتی کمک میکند.
کالاهای اطلاعاتی عنصر اصلی کالاها و فراوردههای مورد استفاده در صنعت و زندگی خانگی کشورهای مذکور را بیش از پیش اطلاعات بسته بندی شده تشکیل میدهد.
فرآیند نوآوری و بررسی انتشارات
الگوی انتشار حاوی مسائل زیر است :
1 – پذیرش 2 – گذشت زمان
3 – موضوعات خاص (ایده یا عمل ) 4 – توسط افراد گروهها یا دیگر واحدهای تطبیق دهنده
5 – کانالهای خاص ارتباطی 6 – یک سیستم اجتماعی
7 – ارزشها و فرهنگ ها
از دیدگاه توسعه ( راجرز و شومیکر ) انتشار تکنولژی ها ودگرگونی تکنولژیک مجموعه ای از
مسائل مانند بازاریابی ، خط مشی ، کنترل ، اثرات اجتماعی ، فرهنگی ، تاثیر بر روی الگوهای
آموزشی ، فلسفه ی دولت و رفتار اجتماعی را در بر می گیرد .
با ورود مفاهیم تکنولژی های جدید و فرهنگ مانند رسانه ی منحصــــر به فردی چون تلویزیون
تقاضا برای تکنولژی های جانبی و بهبود آن رو به افزایش است . علاوه بر انتشار تکنولـــــژی
انتشارکنشهای اجتماعی نیزبه یکی از مسائل معاصرتبدیل شده است . نقش جریان های اطلاعات
و مفهوم کنترل آن از مهمترین مسائل در پژوهشهای انتشار محسوب می شود .
جوامع فراصنعتی یا اطلاعاتی :
دانیل بل در زمره ی کسانی است که ازعقیده ی پدیدار شدن نوع جدیدی از جامعه پشتیبانی می کند
او از طریق نظریه ی فراصنعت گرایی به توصیف جامعه ی اطلاعاتی می پردازد . او معتقــــــــد
است که عصر اطلاعات همان جامعه ی فراصنعتی است وفراصنعت گرایی به توسعه ی جامعه ی
اطلاعاتی منجر می شود .
پروفسور بل متولد 1919 جامعه شناس برجستــــــه ی آمریکایی از ابتدای ابراز علاقه به جامعه
فراصنعتی همواره نقش اصلی اطلاعات و آگاهی در ظهور سیستم اجتماعی مورد نظر خود تاکید
ورزیده است ، به نظر می رسد که ظهور جامعــه فراصنعتی با انفجار دگرگونـی های تکنولژیک
که در اواخر دهه ی 1970 جوامع پیشرفته را در بر گرفته بود هماهنگ باشد . با الگــــوی قابل
دسترس ظهور جامعــــــــه فراصنعتی نظر دانیل بل شگفت آور نبود . در پیش گویی خود نظمـی
خردمندانه را به کار گرفت او تغییر و تحول بوجـــود آمده توسط تکنولــژی های ارتباطات بویژه
رایانه ها را پیش بینی کرده بود .
ویژگی های جامعه فراصنعتی مورد نظر دانیل بل :
دانیل بل در کتاب جامعه ی فراصنعتــــــــی آینده درباره ی تفاوت آن با جامعه ی صنعتـی چنین
خاطرنشان ساخته است که جامعه ی فراصنعتی برخلاف جامعه ی صنعتی که براساس تکنولژی
ماشینی پایه گذاری شده بر مبنای فکری ، شکل دهی گردیده است .
در حالی که سرمایه و کار عناصر ساختاری عمده ی جامعه ی فراصنعتی را تشکیل می دهنـــد
اطلاعات و معرفت دو عنصر ساختاری اساسی جامعه ی اطلاعاتی به شمار می روند .
یکی از مهمترین نکات مورد نظر دانیل بل درباره ی تمایزدو نوع جامعه ی مذکور توجه خاص
اوبه چگونگی انتقال ازمرحله ی جامعه ی صنعتی به جامعه ی فراصنعتی است. به عبارت دیگر
تبدیل جامعه مبتنی بر تولید کالا به یک جامعه مبتنی بر تولید و عرضه ی خدمات است . ایـــــن
جامعه ی خدماتی درمفهوم سازیهای بعدی وی به عنوان جامعه ی اطلاعاتی معروف شده است .
دانیل بل درکتاب فراصنعتــــــی آینده 5 ویژگـــــــی مهم برای جامعــــه ی
فراصنعتی بر شمرده است :
1 – بخش اقتصادی : درجامعه ی فراصنعتی اقتصاد مبنی برتولید کالا به اقتصاد خدماتی تبدیل
شده است .
2 – ترفیع اشتغال : در چنین جامعه ای طبقه ی شاغل در فعالیت های حرفه ای و تکنیکـــی از
لحاظ چگونگی اشتغال افراد بر طبقات دیگر برتری می یابد .
3 – اصل محوری : در جامعه ی فراصنعتــــــــی معرفت نظری به منزله ی منبـــــــع نوآوری
وسیاست سازی جامعه نقش کانونی و محوری پیدا می کند .
4 – روند آینده : دراین جامعه گرایش به کنترل تکنولژی برای آینده بهتر روبه افزایش است .
5 – تصمیم گیری : در جامعه ی فراصنعتی یک تکنولژی فکـــــــری نوین در جهت کمک به
تصمیم گیری ایجاد می شود .
نظریه ی اطلاعات و تغییر شهری :
مانوئل کاستلزمتولد 1942 استاد برنامه ریزی دانشگاه کالیفرنیا و یکی از چهره های درخشان
درمیان نویسندگان درباب تغییر شهری دردوره معاصر است . نگرانی اساسی مانوئل تغییرات
پس از جنگ جهانی دوم و مخصوصا" از دهه ی 1970 به بعد در ایالات متحده و سایر نقاط
جهان است . تز محوری او این است که هماهنگی تجدید ساختار سرمایــــــــه داری و نوآوری
تکنولژیک عامل عمده ی تحول جامعه و سپس شهروحومه های آن است . هسته ی مبحث وی
این است که توسعه شبکه های تکنولژیکــــــی اطلاعاتی در سراسر جهان اهمیت جریان های
اطلاعاتی را برای سازمان دهی اقتصادی و اجتماعی افزایش داده است . به نظر وی جوامـــع
به شیوه های متفاوتی توسعه می یابند و امروزه این فرآیند اطلاعاتی است که پیشرو شده است.
او ازدگرگونی های به وقوع پیوسته درساختارهای طبقاتی ، شهرها و تحولات فرهنگی وابسته
یاد می کند. او شیوه ی تولید سرمایه داری را متمایز از شیوه ی اطلاعاتی توسعه می داند .
شیوه ی اطلاعاتی توسعه نسبت به نظام اجتماعی سرمایه داری خودمختار است .
مانوئل معتقد است سرمایه داری و فعالیتهای اطلاعاتی تقریبا" به هم گره خورده اند . او معتقد
است ایجاد شبکه های اطلاعاتی باعث تمرکز زدایی از بسیاری از جنبه های سازمان دهـــی و
اقتصادی همراه با تمرکز در تصمیم گیری می شود .
شهر اطلاعاتی مانوئل کاستلز شهری دو گانه است به این معنا که گروهی از افراد در طبقه ی
پایین و گروه دیگر نخبه در حرفه های اقتصادی اطلاعاتی هستند .
کاستلز ویژگی های اصلی جامعه ی شبکه ای را اینگونه برشمرده است :
1 – اقتصاد اطلاعاتی
2 – اقتصاد جهانی که دربرگیرنده ی فعالیتهای استراتژیک وابسته به شبکه های اطلاعاتی باشد.
3 – فعالیتهای اقتصادی شبکه ای
4 – تحول در اشتغال
5 – ظهور قطب های متقابل
6 – فرهنگ واقعیت مجازی
7 – زمان بی زمان و فضای جریان ها
8 – سیاست بر بال رسانه ( نظریه برجسته سازی )
روزنامه نگاری سایبر
گرایش به سوی روزنامه نگاری سایبر و سایر رسانههای سایبر یک گرایش و تمایل غیر قابل انکار است و دلایل خاص خود را نیز دارد. استقبال روزنامههای نوشتاری از اینترنت نیز حاکی از همین روند است. کسانیکه با اینترنت کار میکنند با 3 نوع روزنامه الکترونیک مواجه میشوند:
1- نسخه اول فقط یک نسخه فشرده اینترنتی است.
یعنی نسخه ای که شامل همه مطالب روزنامه نوشتاری نیست
2 - نوع دوم اگرچه فقط برخی از مطالب نوشتاری خود را دارد.
اما به لحظه به لحظه تغییر میکند
*3- نوع سوم کادر جداگانه ای دارد یعنی علاوه بر مطالب نسخه نوشتاری مطالب خاص خود و سرویسهای مستقل را نیز عرضه میکند که به این روزنامه نگاری ( روزنامه نگاری سایبر یا سایبر ژورنالیسم ) میگویند.
مزایای روزنامه نگاری سایبر
1- آزادی از زمان و مکان
زمان و مکان هر دو در اینترنت محو شده اند شما به محض تماس با اینترنت در جهان سایبر قرار میگیرید. اختلاف ساعت با کشورها برای دسترسی به اطلاعات و همچنین فاصله مکانی شما با این کشورها هیچ مفهومی ندارد. این امر در مورد روزنامه نگاری اینترنتی به همین معنا است که آنها لحظه به لحظه در معرض دید مخاطب قرار دارند.
به عبارت بهتر ساعت انتشار برای آنها که معمولا برای رسانه های نوشتاری پس از چاپ شدن میباشد هیچ مفهومی ندارد. علاوه براین رسانه های الکترونیک هیچ مشکلی از نظر توزیع وجود ندارد. نه باران و نه کمبود وسائل نقلیه و نه مشکل تنظیم ساعت برای ارسال نشریه با خطوط هوایی ... هیچ کدام مطرح نیست.
2- نزدیک بودن و بی واسطه گی
یکی از ویژگیها و مزایای دیگر روزنامه نگاری سایبر این است که بین تولید کننده و مصرف کننده هیچ واسطهای وجود ندارد . چیزی شبیه به ارتباط چهره به چهره . به عبارت دیگر هر دو طرف همیشه به هم دسترسی ندارند و امکان پس فرست به طور لحظه به لحظه برای طرفین وجود دارند.
3- تعامل یا کنش متقابل و دو سویه
یکی از ویژگیهای روزنامه نگاری الکترونیک دو سویه بودن آن است . همانطور که مسیر اطلاعات از سوی روزنامه امتداد می یابد مسیر دیگری هم هست برای مخاطب تا بتواند اطلاعات خود را برای رسانه ارسال نماید. به دیگر زبان این یک خیابان دو طرفه است. امکان ارسال فایل یا ارسال نامه الکترونیک از ابزارهای تعامل در این نوع رسانه است.
*4- فرا متن (Hyper Text)
استفاده از فرامتن یکی از بدیع ترین ویژگیها و محاسن روزنامه نگاری سایبر وجود طرفین است. احتمالا به هنگام گشت و گذار در وب سایتهای مختلف از جمله سایتهای متنوع اطلاع رسانی با واژههایی روبرو شدهاید که با کلیک کردن بر روی آن صفحهای دیگر که حاوی اطلاعات بیشتری در مورد آن واژه بوده است به نمایش در آمده است که این همان مفهوم از فرامتن است.
فرا متن نشان میدهد متون در جهان رسانههای سایبر به هم گره خورده اند و دسترسی به سوابق و تمامی اسناد مربوط به آنها به سادگی ممکن شده است.
امروزه تمامی سایتهای خبری معتبر با استفاده از این روش امکان دسترسی کاربر به جزئیات قبلی مربوط به یک خبر را فراهم میآورد. این در حالی است که در روزنامه نگاری سنتی برای این کار باید به آرشیو کاغذی روزنامهها مراجعه شود که کاری وقت گیر و پر هزینه است.
رسانههای الکترونیک کوچک تله ماتیک نام دارند.
کلیه مطالب در این جلسه مهم میباشد
اجزای رسانه های سایبر
1- متـــن
بدون شک متن یا Text جز بنیادین و مهمترین روزنامه نگاری سایبر است. کارشناسان معتقداند در مورد میزان لقاط به کار رفته در صفحات وب محدودیت وجود دارد و کاربر پس از مطالعه 300 الی 400 لغت تمرکز خود را
از دست میدهد و پس از خواندن 600 تا 800 لغت به طور کلی از مطالعه مطلب روی برمیگرداند. لذا روزنامه نگاران فضای سایبر باید خلاصه نویسی را یاد بگیرند.
متون در محیط وب به 3 بخش تقسیم میشوند:
الف) متون ایستا
مشابه متون چاپی هستند که قابل انتقال یا تغییر نبوده و کاربر نیز نمیتواند در آن تغییری ایجاد کند . (فایلهای pdf)
ب) متون متحرک
که بیشتر در آگهی های تبلیغاتی تحت وب بکار گرفته میشود که ممکن است تغییر کرده یا از صفحه محو میشود و سپس مجدد به نمایش گذاشته میشود.
ج) لینک
لینکها نیز قابل کلیک کردن هستند و اطلاعات تازه ای را در اختیار ما میگذارند(مفهوم فرامتن) که معمولا با رنگ یا فونت متفاوت ظاهر میشوند که با حرکت موس به روی آن کلمه شکل موس هم به شکل N در می آید.
2- عکس ها
بدون شک یک عکس مرتبط و با کیفیت خوب خبر را چه در دنیای مجازی و چه در یک روزنامه چاپی برای خواننده جذاب تر و خواندنی تر میکند. لذا یک خبرنگار حوزه سایبر باید همیشه دوربین خود را به همراه داشته باشد
نکته بسیار مهم در مورد عکس هایی که همراه با خبرها منتشر میشوند آن است که ابعاد و حجم آن نباید آنقدر زیاد باشد که بارگذاری شان بروی صفحه وب سبب کندی سرعت شود و بازدید کننده را خسته کند.
3- گرافیک
در فضای مجازی دارای یک تقسیم بندی سه گانه است:
الف) گرافیک ثابت و ایستا : که حرکت نمیکند و نمیتوان بر روی آن کلیک کرد که این نوع گرافیک ممکن است حاوی اجزای محتلفی اعم از عکس یافتن باشد.
ب) گرافیک متحرک: به صورت انیمیشن بوده و ممکن است حاوی اطلاعات جانبی باشد و میتوان به روی آن کلیک کرد.
ج) گرافیک قالب: که این نوع گرافیک میتواند هم متحرک باشد و هم ایستا
4- صدا
مثلا برای بازدید از گالری عکس یک سایت هنری همزمان با مشاهده عکس ها به طور خودکار موزیک پخش میشود.
5- تعامل با کاربر
ایجاد امکان ارسال E.mail برای خبرنگاران سایبر و مسئولان سایت گنجاندن فرم نظر خواهی درپایان هر خبر ، ایجاد فضایی را برای بحث و تعامل دوطرفه ایجاد کرده است.
تاریخچه ی اینترنت
پیدایش اینترنت به دهه ی 60 بر می گردد یعنی زمانی که دولت ایالات متحده بر اساس طرحــــــی
موسوم به ARPA مخفف آژانس تحقیق پروژه های پیش رفته که هدفش تقویت کارکردهای دفاعی
بود ، این طرح را به اجرا گذاشت . هدف از تاسیس چنین موسســـــه ای ، پژوهش و آزمایش برای
پیدا کردن روشی بود که بتوان از طریق خطوط تلفن ، کامپیوترها را به هم مرتبط نمود ، به طوری
که چندین کاربر بتوانند ازیک خط ارتباطی مشترک استفاده کنند . دراصل هدف ARPA ایجاد یک
شبکه ی اینترنتی نبود و فقط یک اقدام احتیاطی در مقابل حمله ی احتمالی موشک های اتمی دوربرد
بود . هر چند اکثر دانش امروزی ما در باره ی شبکه به طور مستقیم از طرح ARPA NET
استفاده شده است . شبکه ای که همچون یک تار عنکبئت باشد وهر کامپیوتر آن از مسیرهای مختلف
بتواند با همتایان خود ارتباط داشته باشد و اگر یک یا چند کامپیوتر روی شبکه یا پیوند بین آنها ازکار
بیافتد باز هم بتوانند با هم ارتباط برقرار کنند . این ماجـــرا فقط بخشی از حقایق بوجود آمدن اینترنت
را بیان می کند .باید بگوییم افراد مختلفی چون Paul Baran در تشکیل اینترنت سهم داشته اند .
Baran تشکیل و تکامل اینترنت را به ساخت کلیسا تشبیه کرد و معتقد بود طـــی سالهای اخیر هر
فرد سنگـــــی به پایه ها و سنگ بنا های قبلی اضافه می کند . در کل پیدایش اینترنت نتیجه ی کار و
تلاش گروهی دانشمندان است .
تاریخچه اینترنت در ایران : تاریخ ورود اینترنت به ایران به اوایل دهه ی 70 شمســــی
برمی گردد . اولین استفاده ها از اینترنت در ایران با اهداف دفاعی و دانشگاهی صورت گرفت . در
سال 1372 برای استفاده های دانشگاهی وارد ایران شد . اولین شبکـــــــــــه ای که در ایران برای
ارتباطات الکترونیک راه اندازی شد بیت نت Betnet نام داشت که تفاوت های بسیاری با اینترنت
کنونی داشت . بیشتر مختص دریافت و ارسال نامه های الکترونیکی Email بود .
عضویت ایران در شبکه های جهانی منوط به پذیرفتن دو شرط اصلی بود :
1 – از شبکه برای تبلیغات مذهبی استفاده نشود .
2 – هیچ عضوی نباید جلوی عبور اطلاعات از کشوری به کشور دیگر را بگیرد .
بیشترین خدمات عام اینترنتی به کاربران دانشگاهی داده می شد . اینترنت اگر چه در ابتــدا به شکل
یک تکنولژی نوین کمیاب وارد ایران شد اما امروزه تاثیر قابل توجه ای در جوامع انسانی دارد .
تاثیر رسانه های نوین ارتباطی بر جوامع بشری :
اثرات قابل توجه تکنولژی های نوین ارتباطی رادرجوامع انسانی دربخش های اجتماعی ، اقتصادی
و غیره می توان به شرح زیر توضیح داد :
الف ) اثرات اجتماعـــی :
نداشتن قدرت جایگزینی با رشد تکنولژی های نوین اطلاعاتی و ادغام چند رسانــه با هم روی یک
خط پیوسته ، دیگر نمی توان رسانه ای را جایگزین این مجموعه کرد . نداشتن قدرت جایگزینـــی
در صورتی که رسانه در انحصار قدرت خاصی قرار گیرد ، یک فاجعه بشری خواهد بود .زیـــرا
اطلاعات در شبکه ای قرار می گیرد که هیچکس را از آن گریزی نیست .
اثرات آن در عصر تکنولژی های فوق رسانه ای :
بر خلاف دوران کهکشان گوتنبــــرگ که ارتباط از منبــــــع پیام یک سویــــه بود و گیرنده ی پیام
نمی توانست بازخورد داشته باشد ، اکنون با ایجاد سیستمهای نوین امکان ارتباط جمعی دو سویـــه
فراهم شده است .
ضرورت ادامه حیات دروازه بان خبر :
درسیستم اینترنت جهت گزینش اطلاعات ودراختیارمشتریان قراردادن ، چون صاحبان کامپیوترها
نمی توانند بنشینند و از میان میلیاردها اطلاعات آنچــــــه را که می خواهند انتخاب کنند از این رو
رسالت خبرنگاران در آینده کمک به مشتریان اینترنت می باشد .
ب ) اثرات اقتصادی :
1 – تسلط صاحبان وسایل ارتباط جمعی برجامعه ای که انحصارات برآن حاکم است به جای تسلط
نخبگان . به قول میلز قبلاً نخبگان حاکم بودند و صاحبان وسایل ارتباط جمعی رابط آنها بوده اند ،
اما اکنون صاحبان رسانه دیگر واسطه نیستند بلکه خود قدرتند .
2 – واگذاری مالکیت رسانه ها به بخش خصوصی وارایه روش خصوصی سازی درکشورهای در
حال توسعه به منظور فروش انحصاری اطلاعات توسط صاحبان شبکه های ارتباطی .
3 – افزایش سرمایه های کلان ارتباط جمعی ( مثل مایکروسافت )
4 – جایگزینی خرید و فروش اطلاعات به جای خرید و فروش سهام بــــه دلیل نیاز مدیریت ها در
کشورهای در حال توسعه به اطلاعات .
5 – سرریزشدن اطلاعات به دلیل رشد روزافزون اطلاعات و دشــــــــواری روز افزون دسته بندی
اطلاعات جهت استفاده مطلوب به دلیل ترافیک سنگین بزرگ راه های اطلاعاتـــــــی که بسیاری از
اطلاعات دست نخورده باقی می ماند .
ج ) اثرات سیاســـی :
تحولات سیاسی ناشی از گسترش وسایل ارتباط جمعی با گسترش حیطه ی عمل رسانه های جمعـــی
امکان دخالت در جهت دهی رویدادهای سیاسی توسط صاحبان رسانه ها بیشتر می شود .
برخی از خصوصیات روزنامه نگاری یا ژورنالیسم دیجیتالی در مقایسه با روزنامه نگاری مکتوب :
1 – روزنامه نگاری تعاملی .
2 – با سرعت نور و مثل امواج رادیویی و تلویزیونی اخبار را در سراسر جهان پخش می کند .
3 – به خوانندگان اجازه می دهد مطالب بیشتری را در ارتباط با یک موضوع بخصوص از طریق
لینک های مرتبط با اخبار دریافت کنند .
4 – این امکان را فراهم می آورد که خوانندگان از طریق شبکه ی جهانی اینترنت بتوانند اخبار را
مقایسه و دیدگاه های گوناگون را مشاهده کنند .
5 – در فضای سایبر هر کسی می تواند خبرنگاری کند و مشاهدات خودش را با دیگران در میــان
بگذارد .
6 – ژورنالیسم سایبر فاصله ی زمانی را در ارتباط با چاپ ، انتشار و جغرافیا از میان برداشتـــه
است .
7 – روزنامه نگاری سایبر امکان جستجوی اطلاعات گوناگون را فراهم کرده است .
8 – اهمیت روزنامــــــه نگاری سایبر در آموزش و پرورش هر روز گسترده تــر می شــــــــود .
روزنامه نگاری الکترونیکی روزنامه نگاری سنتی را دگرگون کرده است و امکانات بسیار جالبی
را فراهم کرده است که حتی با یک دهه ی پیش قابل مقایسه نیست .
ـــــ ضرورتهای جامعه اطلاعاتی می تواند جریان آزاد اطلاعات ، حقوق بشر ، جهانــــــی شدن ،
فن آوری اطلاعات و ارتباطات باشد .
ویژگی های رسانه های جمعــــی :
بخش خبری رسانه های جمعی از پرطرفدارترین قسمت ها است که شامل مطبوعات ، رادیـــــــو و
تلویزیون است به شرط آنکه ویژگیهای تدوین اخبار رعایت شود .
امتیازات رسانه های نوشتاری ( مطبوعات ) :
1 – رسانه های نوشتاری ویژه نخبگان است به دلیل آنکه مخاطب باید باسواد باشد .
2 – رسانه های نوشتاری نسبت به رادیو و تلویزیون قابل دسترس هستند و تنوع مطبوعات همواره
بیشتر از تنوع دیگر انواع رسانه ها است .
3 – ویژگی مکتوب بودن رسانه های نوشتاری آنها را به عنوان سند جلوه گر می کند .
4 - به مخاطبان فرصت انتخاب می دهد و آنان را در زمان محدود نمی کند .
محدودیتهای مطبوعات :
1 – رسانه های نوشتاری از مشکل زمان رنج می برند و عمرشان کوتاه است .
2 – محدودیت مکانی دارند ، یعنی مشکل توزیع همزمان در همه ی نقاط کشور .
رسانه های گفتاری ( رادیو ) :
آن دسته ازوسایل ارتباط جمعی هستند که مهمترین عناصرارتباطی آنها ، صوت بیان وکلام است .
امتیازات رادیو :
1 – سریعترین و فراگیرترین وسیله ارتباطی هستند .
رسانه های تصویری ( تلویزیون ، سینما ) :
رسانه های تصویری برای انتقال اخباروآگاهی ها از پخش تصویر و صوت تواماً استفاده می کنند .
امتیازات رسانه های تصویری :
1 – کامل ترین وسیله 2 – در مبارزه با بی سوادی و کاربرد آموزش نقش مهمی داشته است .
3 – نداشتن محدودیت زمانی و مکانی ، یعنی پخش 24 ساعته برنامه های گوناگون .
4 – ارزانی بهای گیرنده رادیو .
5 – پخش برنامه ها به زبان ها و لحجه های مختلف .
محدودیت های رادیو :
1 – به دلیل فرار بودن مطالب نمی توان به عقب برگشت یا دوباره گوش کرد .
2 – نمی توان به عنوان سند باقی بماند مگر آنکه ضبط شود .
ارتباطی از نظر برخورد با حواس پنج گانه است .
2 – همزمان می تواند از بیان تصویر و گفتار بهره گیرد .
3 – آنچه که تلویزیون را از سایر رسانه ها جدا می کند مکانیزم و عملکــــــرد آن به عنوان یک
وسیله ی تصویری است .
4 – تلویزیون قدرت ایجاد انگیزه و تحرک را دارد .
محدودیت های رسانه های تصویری :
1 – امکان استفاده در هر زمان از تلویزیون وجود ندارد .
2 – مطالبی که بیان می شود فرار است .
3 – عدم امکان حمل و نقل آسان .
خبرگزاریها :
خبرگزاری یک سازمان خبری وظیفه تحقیق ، جمع آوری و تنظیم اطلاعات و اخبار را دارد .
امتیازات خبرگزاریها :
1 – سرعت عمل
2 – وابستگی رادیو و تلویزیون و مطبوعات به خبرگزاریها .
3 – خبرگزاریها فروشندگان عمده ی اخبار و پیامهای مطبوعاتی هستند .
4 – خبرگزاریها سبب رشد اقتصادی و عامل صرفه جویی در سازمان های مطبوعاتی هستند .
محدودیت های خبرگزاریها :
1 – مخاطب پیامهای خبرگزاریها محدود هستند .
2 – همه ی اخبار و پیامها قابل انتشار نیستند .
باز برگی از سرنوشتت ورق خورد و تو بزرگتر و آرزوهایت کوچکتر.
برگ زندگیت را پربار تر از گذشته کن گذشته هرگز بر نمی گردد.