نظریه رسانه های توسعه
1- هنوز فاقد مشروعیت است . به رسمیت شناخته نشده است ولی مطرح می کند .
- هنوز فاقد مشروعیت است و نهادهای اجرایی خود را نیافته و بعنوان یک نظریه مستقل مورد قبول نیست.
2- آزادی گرایی, جامعه گرایی , داخلی گرایی و مساوات طلب از اصول این نظریه است .
3- بخشی از مضامین این نظریه درنظریه های دیگر مانند نظریه ی رسانه های توسعه وجود دارد .
4- تکیه بر جامع و ارتباطات افقی به جای ارتباطات عمودی یا ارتباطات جمعی .
- ارتباطات افقی : نگاه یکسان و افقی , واژه ها همنیشینی دارند , مشارکت مردمی در تهیه مطالب است .
- ارتباطات عمودی: آمرانه است , از بالا به پایین , حمومت دستور می هد و در رسانه ها انعکاس پیدا می کند .
5- این تئوری مشارکت دموکراتیک واکنشی علیه تجاری شدن رسانه ها , حاکمیت مالکیت خصوصی بر آنها و مرکزیت حاکم بر پخش در نظریه ی مسئولیت اجتماعی است .
- اشاره به کارکنان لوموند در مشارکت دمکراتیک در تهیه و انتشار روزنامه که روزنامه نگار مستقل است و حرف خودش را می زند و در ابعاد جهانی تاثیر گذار است , اگر در رآس این روزنامه فردی خاص باشد ممکن است با دولت تبانی نماید .
6- حقوق رسانه ها مقدم برحقوق مخاطبان نیست .
- حق مخاطب بر حق رسانه مقدم است . رسانه ای که حقوق مخاطب را مقدم بداند مشارکت دمکراتیک را می طلبد .
7- رسانه ها نبه خاط سازمان های رسانه ای , مالکان و آگاهی دهندگان بلکه برای مخاطبان تشکیل شده اند و ارتباطات مهمتر از آن است که فقط به دست , دست اندرکاران حرفه ای رسانه ها سپرده شود .
- رسانه هایی که زیر مالکیت و بلیط افراد خاص نباشند کنترل کردنشان سخت تر است زیرا زیر نظر توده ی مردم هستند.
نظریه رالف لوینشتاین
محقق و پژوهشگر آمریکایی , کتابی تحت عنوان ( رسانه ها , پیام ها و انسانها ) نوشته است که 4 نظریه ی قبلی را زیر سئوال برده است و خود دو نظریه زیر را مطرح نموده است :
الف- مالکیت رسانه ها :
بطور کلی سه نوع مالکیت دررسانه های جهان داریم , که عبارتند از :
1- مالکیت خصوصی : یکسری از رسانه های مالکیت آنها خصوصی است مثلا " سرمایه -- گذاری شخصی برای انتشار یک رسانه , پشتیبان مالی صاحبان آگهی ها و تکفروشی به مخاطبین , صاحبان آگهی ها می توانند آنها را شارژ مالی نمایند .
2- مالکیت حزبی : معتقد است رسانه های حزبی نیز از طریق صاحبان سرمایه و اعضای حزب شارژ مالی می شود , اشاره به سرمایه ای که آقا اواما منتخب ریاست جمهوری آمریکا از کمک مالی صاحبان سرمایه دارد ولی خانم کلینتون 50 میلیون دلار از جیب خود خرج کرده است برای خرید برنامه های تلویزیونی و پوستر و غیره .
3- مالکیت دولتی : دولتها هم رسانه هایی در اختیار دارند .در بسیاری از کشورهای دنیا در کنار رسانه های حزبی , رسانه های خصوصی هم هستند .در ترکیه جدای از کانالهای دولتی , کانالهای غیر دولتی و خصوصی هم فعال هستند .
ب – فلسفه وجودی رسانه ها :
در این مورد 5 حالت برای رسانه های وجود دارد , که عبارتند از :
1- رسانه ها پایبند نظریه ی اقتدارگراهستند , در اختیار حفظ قدرت حاکم می باشند .( در اختیار بخش خصوصی ولی در جهت حفظ قدرت حاکم می باشد )
2- رسانه های اقتدارگرای اجتماعی هستند , نوعی از رسانه که دارای مالکیت دولتی یا حزب حاکم می باشد و دولت از طریق آن نظرات خود را اعمال می کند .
(مورد 2 با مورد 1 فرق دارد زیرا در مورد اول فقط ممکن است دراختیار بخش خصوصی باشد).
3- رسانه های آزادی گرا: رسانه هایی هستند که عدم کنترل دولتی روی آنها اعمال می شود , به استثنای آنچه در موارد قانونی در آن اعمال می شود ( در برابر قانون باید پاسخگو باشد ) .
4- رسانه های آزادی گرای اجتماعی : رسانه هایی که حداقل کنترل دولتی روی آنها وجود دارد و به مجراهای ارتباطی و تعیین روحیه آزادی گرایانه کمک می کنند ولی نظارت روی آنها وجود دارد .
5- تمرکز گرایی اجتماعی : مالکیت دولتی یا عمومی , مجراهای محدود ارتباط , این نو رسانه ها را تعیین می کنند , کیهان و اطلاعات پس از انقلاب دولتی نشدند ولی دائما" حسابرسی می شوند ودخل و خرج آنها کنترل می شود , عمومی هستند ولی کنترل می شوند .
نظریه جان مریل :
جان مریل استاد دانشگاه میسوری آمریکا در رشته ارتباطات , کتابی تحت عنوان مقتضیات آزادی , فلسفه ی خود مختاری روزنامه نگاران منتسر کرد .
وی از جمله کسانی بود که خیلی عمیق روی مسئله ارتباط جمعی کار کرد و اعتقاد داشت تقسیم بندی دوگانه ای که لوینشتاین مطرح می کند را داریم ولی خود نظریه ای را مطرح نمود که بر دو وجه استوار است و روزنامه نگاری را به دو شکل در جهان مطرح کرد.
1- نشریات آزاد
2- نشریات غیر آزاد ( نظریه ی آزادی گرا و اقتدارگرا)
وی اعتقاد دارد در بخش آزادی گرا و اقتدارگرا هر دو تمایل به دو اردوگاه چپ و راست دارند .( جناح چپ و راست )
او می گوید : در بخش نظریه ی راست , یا سرمایه داری دولتی بر آنها حاکم است یا سرمایه گذاری دمکراتیک یا تمرکز قدرت دولت دارند یا طرفداری از آزادی فردی را دارند .
در بخش چپ , یا سوسیالیسم دولتی است یا سوسیالیسم دمکراتیک است یا فاشیسم است یا کمونیسم است یا طرفداری از استبداد است یا حکومت تک حزبی .
مثلادولت کوبا خود را سوسیالیسم دولتی می داند , یا اشاره به توجه اصل 44 و واگذاری بخشهای دولتی به بخشهای خصوصی .
نظریه ویلیام هاکتن:
وی از اساتید دانشگاه ویکانسین آمریکا است . وی در حقیقت دیدگاه و نظریه اش کاملا با بقیه متفاوت است , نظریه ی جدیدی طرح می کند و می گوید : رسانه ها نمی توانند جوابگو باشند به طورمثال انقلاب ایران را مطرح می کند وعنوان می دارد که چگ.نه رسانه ی سنتی ( نوار , اعلامیه, منابر , مساجد) در برابر رسانه ی مدرن پیروز شد .
وی معتقد است باید یک نوع نگاه جدید به رسانه ها داشته باشیم .
1- مفهوم غربی : نظریه مفهوم غربی بر آزادی گرایی و مسئولیت معتقد است فقط در کشورهای غربی صدق می کند , از دهه ی 80 به بعد در غرب یک آزادی گرایی وجود دارد .
2- مفهوم توسعه : این مفهوم فقط خاص کشورهای جهان سوم است نظریه ی اقتدارگرا و نظام کمونیستی مطرح است ولی ادعا دارند که نظریه ی مسئولیت اجتماعی را دنبال می کنیم ولی در درون به اقتدار گرا و کمونیستی معتقد هستند .
3- مفهوم اقتدارگرا: وجود خارجی ندارد و فقط در کشور آمریکای لاتین و آفریقا مطرح است , دیگر وجود مستقل ندارد و فقط در یکی از دو کشور تمایلاتی به آن دیده می شود .
4- مفهوم انقلابی : انقلاباتی که در آمریکا , ایران و روسیه صورت گرفته مفهوم خاص و جدید را پیدید آورد که شرایط خاصی را بوجود می آورد . انقلاب لنین , بلشویک ها , انقلاب ایران .
5- مفهوم کمونیستی : این هم رنگ باخته است مثل کوبا , کره شمالی که نمونه ای از این مفهوم هستند که در آنجا رسانه ها تحت نظام کمونیستی می باشند .