الف_ پژوهش درباره ارتباطات در خدمت توسعه

دکتر معتمدنژاد با بیان این واقعیت که در بسیاری از کشورها از ارتباطات به منزله بازویی توانا و اهرمی نیرومند در برنامه ریزیهای توسعه ملی کمک گرفته می شود، این نکته را یادآور می شود که در جهان حاضر، ارتباطات به مثابه یکی از ارکان اساسی و عناصر ضروری تحقق برنامه های گوناگون توسعه در قالب برنامه ریزیهای مملکتی جای خود را کسب کرده است.  (۱۱)

وی با اشاره به پژوهش های معدود و محدودی که در مورد کاربردهای ارتباطات و مخصوصا وسایل ارتباط جمعی در پیشرفت برنامه های توسعه ممالک جهان سوم از سوی محققان شرقی و غربی و بویژه یونسکو انجام شده، از آنها به عنوان نخستین پیشینه های پژوهشی ارتباطات توسعه در کشور یاد کرده و بررسی آنها را مفید می داند. (۱۲)

ب_ پژوهش در مورد پیشرفت ارتباطات

دکتر معتمدنژاد با اشاره به شرایط کنونی جامعه ایران که در مرحله ادامه کوشش برای بازسازی کشور و پیشبرد برنامه های توسعه و نقش حساس ارتباطات در کمک به تحقق آنهاست و همچنین اهمیت روزافزون تاکتیک های نوین ارتباطی در دگرگونی های جوامع معاصر در سطح جهانی، توجه به پیشرفت های تکنولوژی ها و وسایل ارتباطی را در ابعاد و جهات گوناگون ضروری دانسته و هر گونه اقدام در راه کاربرد بهتر ارتباطات بر اساس مبانی صحیح برنامه ریزی و سیاست گذاری را منوط به انجام تحقیقی جامع و همه جانبه در زمینه های مختلف کاربردهای ارتباطات می داند.(۱۳)

وی به طور خاص خواستار تحقیقی همه جانبه در قالب یک برنامه جامع است که هم در آن شاخه های سه گانه ارتباطات نوین معاصر شامل ارتباطات جمعی( مطبوعات، رادیو و تلویزیون و سینما)، ارتباطات دور ( تلگراف، تلکس، تلفن، پست تصویری و ارتباط ماهواره ای) و ارتباطات کامپیوتری(سخت افزارها و نرم افزارها) جداگانه بررسی شده و هم تکنولوژی ها، امکان ها و شیوه های ارتباطی یاد شده در قالب یک مجموعه کلی مورد مطالعه قرار گیرد. (۱۴)

ارتباطات در برنامه های توسعه ملی

دکتر معتمد نژاد با تاکید بر برنامه ریزی در مورد ارتباطات به عنوان یکی از ارکان مهم برنامه های توسعه، به تلاش های کشورهای جهان سوم و بویژه اقدامات و تصمیم های یونسکو جهت ترغیب کشورهای در حال توسعه به عدم تقلید و پیروی از الگوی واحد جهانی ((نوسازی)) غربی و توجه بیش از پیش به برنامه ریزی ها و سیاست گذاری های ملی ارتباطی اشاره کرده و از کم توجهی به نقش ارتباطات در کمک به تامین هدف های توسعه در ایران با وجود سوابق طولانی برنامه ریزی برای عمران و توسعه انتقاد کرده است. (۱۵)

وی با تحلیل برنامه پنج ساله اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، این برنامه را محدود به بیان وظایف اجتماعی کلی ارتباطات جمعی دانسته و به عبارت دیگر معتقد است گه در این برنامه به ((توسعه ارتباطات)) بیش از (( ارتباطات توسعه)) توجه شده است.

دکتر معتمدنژاد برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را نیز بی اعتنا به کاربرد و برنامه ریزی امکانات ارتباطی در دستیابی به هدف های مختلف توسعه دانسته و تنها مواردی را که اشاره صریحی به ارتباطات توسعه در این برنامه شده است، محدود به مقولاتی در مورد بهداشت، آموزش و کنترل جمعیت می داند. (۱۶)

هر چند توجه به نقش ((ارتباطات توسعه)) در برنامه های سوم و چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران برجسته تر شده است، ولی در مجموع دکتر معتمدنژاد بر این باور است که چه قبل و چه بعد از انقلاب به نقش ارتباطات در کمک به تامین هدف های توسعه، توجه لازم معطوف نشده و تنها به اشاره های پراکنده در مورد بعضی از زمینه های استفاده از امکانات فرهنگی و از جمله ارتباطی بسنده شده است.

 دكتر معتمدنژاد در مورد جايگاه ارتباطات سنتي در توسعه با اشاره به فراموش شدن اهميت اين نوع از ارتباطات برغم سوابق ديرين آن در روند توسعه در قرن هاي اخير و محدود شدن آن در مطالعات ادبي و هنري‏، از غافل ماندن نسبت به ارتباطات سنتي انتقاد كرده است.